Sześćdziesiąt dwa lata i po raz pierwszy w życiu Danuta Kwiecień zapłaciła za manicure z własnej emerytury, nie oddając ani grosza nikomu. Osiemdziesiąt pięć złotych. Siedziała w fotelu u Miry przy ulicy Kościuszki w Radomiu, patrzyła, jak lakier w kolorze wiśni schnie pod lampą UV, i myślała, że ostatni raz miała pomalowane paznokcie na weselu córki. Jedenaście lat temu.
Za oknem salonu przejeżdżał akurat autobus 11, ten sam, którym codziennie jeździła do pracy w przychodni, zanim przeszła na emeryturę. Mira miała włączone radio, leciała jakaś stara piosenka Maryli Rodowicz, a w kącie na parapecie stał kaktus, którego nikt nigdy nie podlewał, a on i tak rósł.
Bo przez jedenaście lat Danuta oddawała każdą złotówkę, jaka jej zbywała, córce Karolinie i jej mężowi Sebastianowi. Zaczęło się niewinnie — pięćset złotych na raty za pralkę, potem dwa tysiące na wakacje dzieci, potem regularne przelewy, bo „mamo, akurat mamy przejściowe kłopoty". Danuta liczyła kiedyś w zeszycie, ale przestała, bo suma robiła jej się niedobrze. Ponad sto tysięcy złotych przez te lata. Cała jej wdowia emerytura po mężu, cała premia, którą dostała po trzydziestu latach pracy jako pielęgniarka.
W zamian dostawała telefony raz na dwa tygodnie i zaproszenie na święta, na które i tak musiała przywieźć ciasto, bo „mamo, ty robisz najlepszy sernik".
Punkt zwrotny przyszedł we wtorek, dwa tygodnie temu. Danuta pojechała do Karoliny bez zapowiedzi, bo chciała oddać wnukowi sweter, który mu zrobiła na drutach. Drzwi były uchylone. Usłyszała głos Sebastiana z kuchni, nie wiedział, że stoi w przedpokoju.
— Trzeba by matkę przekonać, żeby dołożyła do tego kredytu na Passata. Ona i tak nie wie, na co wydaje te pieniądze, siedzi sama w tej kawalerce.
I śmiech. Karolina się zaśmiała. Nie zaprzeczyła, nie oburzyła się — zaśmiała się i powiedziała coś o tym, że „mama zawsze coś znajdzie, jak się dobrze poprosi".
Danuta postawiła siatkę ze swetrem pod drzwiami i wyszła, nie dzwoniąc do domofonu. W autobusie do domu obliczała w głowie, ile razy powiedziała sobie „to już ostatni raz". Za oknem mżyło, kierowca miał radio nastawione na stację z lokalnymi ogłoszeniami, ktoś sprzedawał kozy w Jedlni-Letnisko.
W środę Danuta poszła do banku PKO przy Żeromskiego. Nie zamknęła konta wspólnego — nigdy takiego nie miała, i to było jej ratunkiem. Ale odwołała stałe zlecenie na tysiąc dwieście złotych miesięcznie, które szło do Karoliny „na wszelki wypadek", odkąd ta zaszła w ciążę z drugim dzieckiem cztery lata temu. Pani w okienku, młoda dziewczyna z opaloną cerą po urlopie, spytała tylko, czy jest pewna. Danuta powiedziała, że tak, i podpisała formularz długopisem, który się prawie nie pisał.
Potem pojechała do notariusza, do którego chodziła kiedyś z mężem robić testament. Zmieniła zapis. Mieszkanie, które wykupiła po mężu, dwupokojowa kawalerka na Gołębiowie, miało w starym testamencie iść w całości na Karolinę. Teraz Danuta zapisała połowę wnukowi, temu, dla którego robiła sweter, w formie zabezpieczenia na jego przyszłą edukację, z dostępem dopiero po osiemnastce, żeby Sebastian nie mógł tego tknąć. Drugą połowę zostawiła fundacji hospicyjnej, w której czasem robiła wolontariat, kiedy jeszcze miała siłę.
Telefon od Karoliny przyszedł w czwartek wieczorem, o dwudziestej pierwszej trzydzieści. Danuta akurat oglądała powtórkę jakiegoś serialu i jadła kanapkę z pomidorem.
— Mamo, coś się stało z przelewem. Bank mówi, że zlecenie zostało anulowane.
— Tak, anulowałam je.
Cisza po drugiej stronie trwała chwilę za długo.
— Dlaczego nic nie powiedziałaś? Sebastian ma ratę do zapłacenia w piątek, my liczyliśmy na te pieniądze.
— Liczyliście na moje pieniądze, na moją emeryturę. Ja też chciałabym na coś liczyć, Karolino. Na przykład na to, że moja córka nie będzie się śmiać z tego, że jestem sama w tym mieszkaniu i „zawsze coś znajdę".
Znowu cisza, tym razem dłuższa. Danuta usłyszała w tle, jak Sebastian pyta, o co chodzi, a Karolina zasłania mikrofon ręką, niezbyt szczelnie.
— Skąd ty… byłaś pod drzwiami?
— Byłam. Ze swetrem dla Tymka. Zostawiłam go w siatce.
Karolina zaczęła mówić coś o tym, że to było nie na serio, że Sebastian tak czasem żartuje, że przecież ona sama nigdy by nie pozwoliła. Danuta słuchała, dojadając kanapkę, i patrzyła na swoje paznokcie, jeszcze bez lakieru, bo do Miry pojechała dopiero w piątek.
— Karolino. Ja płaciłam za twoje wakacje, za pralkę, za przedszkole Tymka, za samochód, którego teraz Sebastian chce jeszcze bardziej rozbudować kredytem. Płaciłam, bo myślałam, że pomagam rodzinie. Nie wiedziałam, że jestem workiem bez dna, z którego się czerpie, kiedy „się dobrze poprosi".
— To co, teraz nas ukarasz? Zabierzesz mieszkanie Tymkowi?
— Tymek dostanie połowę mieszkania, jak skończy osiemnaście lat, na studia albo na start. Ty nie dostaniesz nic więcej ode mnie w gotówce, dopóki nie usłyszę od ciebie przeprosin, które nie są kalkulacją, tylko prawdą. A ratę za Passata niech zapłaci ten, kto go kupił.
Rozłączyła się pierwsza, co nigdy wcześniej jej się nie zdarzyło.
W piątek pojechała do Miry na manicure. Nie dlatego, że chciała coś udowodnić — po prostu przypomniała sobie, że kiedyś, przed pralką na raty i przed dwoma tysiącami na wakacje, lubiła mieć pomalowane paznokcie. Mira spytała, czy ma jakąś okazję. Danuta powiedziała, że tak, sama się z siebie roześmiała.
— Jaką?
— Taką, że nikomu nic nie jestem winna.
W sobotę Sebastian zadzwonił domofonem do jej mieszkania na Gołębiowie. Danuta zobaczyła go w wizjerze, w kurtce, w której jeździł tym swoim Passatem na kredyt, z miną kogoś, kto przyszedł negocjować. Nie otworzyła. Postawiła wodę na herbatę, usiadła przy oknie, z którego było widać plac zabaw, gdzie kiedyś woziła Tymka na huśtawce, i patrzyła, jak stoi pod klatką jeszcze z pięć minut, zanim w końcu odszedł do zaparkowanego na chodniku samochodu.
Na stole, obok segregatora z aktem notarialnym i wypowiedzeniem stałego zlecenia, stała filiżanka z niedopitą herbatą, którą zdążyła zaparzyć, zanim zeszła zobaczyć, kto dzwonił. Paznokcie miała jeszcze wiśniowe.
