«Δεν τρώω φαγητό από χθες, να φτιάχνεις κάθε μέρα». Ο 48χρονος σύντροφός μου μου έδωσε μια λίστα με 5 «γυναικείες υποχρεώσεις». Τι έκανα
Όταν ο Νίκος, πρωί Σαββάτου, άνοιξε το ψυγείο, έβγαλε το τάπερ με τον χτεσινό μου μουσακά και είπε: «Μαρία, το ξέρεις πως δεν τρώω ξαναζεσταμένο. Κάνε κάτι φρέσκο, μπορείς;», εγώ στεκόμουν στην κουζίνα μ’ ένα φλιτζάνι ελληνικό καφέ στο χέρι και τον κοίταζα λες κι είχα απέναντί μου φαντασμαγορικό πλάσμα από όνειρο. Όχι επειδή ζήτησε φαΐ ο κόσμος ζητάει μερικές φορές. Αλλά γιατί στον τόνο του δεν υπήρχε ίχνος παράκλησης, μόνο βεβαιότητα. Σαν να ήταν αυτονόητο πως η γυναίκα στο σπίτι οφείλει να μαγειρεύει κατά παραγγελία, κι ο μουσακάς που περίσσεψε ήταν έγκλημα ενάντια στη βολή του.
Εγώ, σαράντα πέντε χρονών πια. Αυτοδημιούργητη, με δουλειά σταθερή, δικό μου διαμέρισμα στο Παγκράτι, και ζωή που έχτιζα με προσοχή μετά το διαζύγιο. Τον Νίκο τον κάλεσα να μείνει μαζί μου πριν ένα μήνα, όχι για να χω κάποιον να με φροντίζει, αλλά γιατί ήθελα να μοιραστώ τη ζωή μου με κάποιον που φαινόταν ώριμος, με ισορροπημένο μυαλό. Έκανα λάθος για το τι πάει να πει «ώριμος».
Στην αρχή, όλα έμοιαζαν κανονικά δεν είδα τίποτα σουρεάλ.
Γνωριστήκαμε απλά μέσω εφαρμογής γνωριμιών. Ο Νίκος, σαράντα οκτώ, διαζευγμένος, οδηγός φορτηγού, έμενε μόνος σε μια γκαρσονιέρα στον Ταύρο. Στη συνομιλία, ευγενικός στα ραντεβού, χιουμορίστας και διακριτικός. Έφερνε λουλούδια, έλεγε ιστορίες, δε ρώτησε ποτέ για το εισόδημά μου και δεν καυχιόταν για το δικό του.
Βγαίναμε τρεις μήνες, όλα μια χαρά. Δεν είδα περίεργα σημεία, δεν ανησύχησα. Τα Σαββατοκύριακα ερχόταν, μαγειρεύαμε μαζί, βλέπαμε ταινίες, περπατούσαμε στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Βοηθούσε στο πλύσιμο πιάτων, πήγαινε σούπερ μάρκετ, έλεγε ωραία λόγια. Σκεφτόμουν πως, να, βρήκα έναν μεγάλο άντρα χωρίς φανταστικούς δράκους στο μυαλό του.
Μετά είπε πως κουράστηκε να πληρώνει νοίκι μόνος. «Λογικό να μείνω εδώ, αφού έτσι κι αλλιώς μαζί είμαστε», είπε. Συμφώνησα, μεγαλώσαμε, καιρός για τη σύμπραξη, σκέφτηκα.
Η πρώτη εβδομάδα κύλησε κανονικά. Μάζευε τα πράγματά του, μαγείρευε μερικές φορές, τίποτα χαοτικό. Αλλά, από τη δεύτερη εβδομάδα, ξεκίνησαν τα «μικρά». Στην αρχή τα αγνόησα.
Γρήγορα διαπίστωσα ότι δεν ήταν και τόσο μικρά.
Άφηνε το φλιτζάνι με τα κατακάθια πάνω στο τραπέζι. Όταν τον ρώτησα γιατί δεν το έπλυνε, απάντησε: «Αφού θα πλύνεις όλα το βράδυ, μην κουράζεσαι δύο φορές». Έπειτα, κάλτσες δίπλα στον καναπέ. Όταν του είπα να τις βάζει στο καλάθι, γέλασε: «Μαρία, όλα αυτά είναι λεπτομέρειες, μην αγχώνεσαι».
Με κάθε μέρα, όλο και πιο συχνά μου ζητούσε να του δώσω κάτι, να του φέρω νερό, το τηλεκοντρόλ, τον φορτιστή ενώ καθόταν πιο κοντά. Κι ας δούλευα από το σπίτι κι εκείνος ερχόταν το απόγευμα. Άρχισα να νιώθω όχι σύντροφος, αλλά οικιακή βοηθός στο ίδιο μου το διαμέρισμα.
Κι ήρθε εκείνο το πρωί του μουσακά. Κι έπειτα, το βράδυ που μου εμφάνισε τη λίστα.
Το βράδυ της Κυριακής, ο Νίκος κάθισε απέναντί μου, άνοιξε το κινητό, πολύ σοβαρός, και είπε:
Έλεγα να τα βάλουμε σε μια σειρά, να ξέρουμε τι γίνεται στο σπίτι. Έφτιαξα μια λίστα για να τα κανονίσουμε οικογενειακά.
Με έπιασε άγχος. Περίμενα να μου πει να μοιραστούμε τις δουλειές, να γίνει ισότιμη συζήτηση.
Άνοιξε τις σημειώσεις και διάβασε…
Πρώτο θέμα: «Μαγείρεμα. Η γυναίκα πρέπει να μαγειρεύει κάθε μέρα, να υπάρχει ποικιλία. Δεν τρώω φαγητό από χθες, άρα κάθε μέρα θέλω φρέσκο». Ανοιγόκλεισα τα μάτια, απορημένη, εκείνος συνέχισε χωρίς να με κοιτάζει.
Δεύτερο: «Πλύσιμο και σιδέρωμα. Αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση, οι άντρες δεν τα καταφέρνουν. Τα πουκάμισά μου να είναι έτοιμα ως τη Δευτέρα». Μέσα μου βράζα συνδυασμό οργής και αηδίας.
Τρίτο: «Καθάρισμα. Σφουγγάρισμα κάθε εβδομάδα, ξεσκόνισμα συχνά. Όλη μέρα δουλεύω, δεν προλαβαίνω». Η φωνή του, ουδέτερη, σαν να διαβάζει έντυπο.
Τέταρτο: «Επαφή. Τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Είναι σημαντικό για την αρμονία». Έσφιξα τα δόντια μου· εκείνος άλλαζε ατάραχος τα tabs.
Πέμπτο: «Οικονομικά. Λογαριασμοί στα μισά, τρόφιμα δικά σου, γιατί εσύ μαγειρεύεις συχνά σπίτι. Εγώ πληρώνω μόνο τα προσωπικά μου». Στο τέλος, χαμογέλασε, λες κι είχε αποδώσει δικαιοσύνη: «Για πες, λογικό δεν σου φαίνεται;»
Έμεινα σιωπηλή. Ύστερα ρώτησα ψύχραιμα: «Νίκο, οι δικές σου υποχρεώσεις πού αναγράφονται;» Σήκωσε τα φρύδια του: «Μα τι λες! Φέρνω λεφτά στο σπίτι, αρκετό». «Κι εγώ το ίδιο, είπα. Από το σπίτι, αλλά δουλεύω κι εγώ και δεν βγάζω λιγότερα». «Ναι, αλλά εσύ κάθεσαι μέσα, εγώ απ έξω, στη βροχή και στον δρόμο, κουράζομαι».
Σηκώθηκα όρθια: «Δηλαδή, θέλεις να είμαι η δωρεάν οικιακή σου βοηθός;» Κοκκίνισε: «Όχι, είναι η φυσιολογική κατανομή. Ο άντρας δουλεύει, η γυναίκα κρατά το σπίτι. Έτσι γίνεται πάντα». «Έτσι γινόταν στα χρόνια της γιαγιάς μου, τώρα είναι αλλιώς», του απάντησα. Αναστέναξε σαν να μιλούσε με παιδί: «Μαρία, ο άντρας δεν είναι για δουλειές του σπιτιού. Εμείς είμαστε κυνηγοί, οι γυναίκες το τζάκι».
Όλο το βράδυ δεν έκλεισα μάτι. Άκουγα τη βαριά ανάσα του, σα να μη συνέβη τίποτα. Σα να ήταν λογικό να χω θέση μόνο μέσω του ρόλου του σπιτιού.
Στις πέντε τα ξημερώματα, πήρα την απόφαση. Ήσυχα μάζεψα τα πράγματά του σε δυο σακούλες, τις άφησα στην πόρτα. Σ ένα χαρτί του έγραψα: «Νίκο, διάβασα τη λίστα σου. Ιδού η δικιά μου:
1) Βρες άλλη φύλακα του σπιτιού.
2) Τα πράγματά σου είναι δίπλα στην πόρτα.
3) Άφησε τα κλειδιά στο γραμματοκιβώτιο.
4) Μη με καλέσεις. Καλή τύχη στο κυνήγι οικιακής βοηθού που τα κάνει όλα για τη συζυγική αρμονία».
Έφυγα πριν ξυπνήσει. Πήγα στην Ελένη, κολλητή μου, ήπιαμε δύο καφέδες, της τα είπα όλα. Κουνούσε το κεφάλι της: «Μαρία, ευτυχώς που το είδες νωρίς. Φαντάσου να το άφηνες κι άλλο».
Τρεις ώρες μετά, ο Νίκος έστειλε μήνυμα: «Σοβαρά, χαλιέσαι τόσο πολύ για τέτοια μικρά; Σε νόμιζα ώριμη γυναίκα». Δεν απάντησα, απλώς τον μπλόκαρα.
Πίσω από αυτή τη λίστα τι κρύβεται;
Δυο μήνες μετά, το κατάλαβα καλά: Πρώτον, ο Νίκος έψαχνε υπηρέτρια με… προνόμια και καμία απαίτηση. Να μαγειρεύει, να πλένει, να καθαρίζει, να είναι έτοιμη όταν εκείνος θέλει, και τίποτα πέραν αυτών. Δεύτερον, για αυτόν ήταν όλα έτσι κανονικά η γυναίκα μετά τα σαράντα δεν είναι άνθρωπος με όρια, αλλά κάποια που πρέπει να είναι ευγνώμων για την προσοχή του και να μαγειρεύει με το χαμόγελο. Τρίτον, υπάρχουν πολλοί τέτοιοι που καλά κρύβονται, μέχρι να «πιαστεί» η γυναίκα κι αρχίζουν τα προστάγματα.
Αυτό που σίγουρα κατάλαβα: Καλύτερα μόνη κι αυτόνομη, παρά μαζί και να παίζω την υπηρέτρια. Στα σαράντα πέντε, έχω κάθε δικαίωμα να ζω με δικούς μου όρους. Χωρίς λίστες, χωρίς αποκλειστικές υποχρεώσεις για εμένα, χωρίς άντρα που με βλέπει σαν λειτουργία, όχι σαν άνθρωπο.
Αν πρέπει να μείνω μόνη, ας μείνω. Η μοναξιά είναι καλύτερη από παρέα κάποιου που σε νομίζει υπάλληλο του σπιτιού του.
Εσείς; Φεύγατε μετά από μια τέτοια λίστα ή θα ψάχνατε συμβιβασμό; Γιατί μερικοί άντρες μετά τα σαράντα πέντε γυρεύουν όχι σύντροφο, αλλά οικιακή βοηθό; Σας έχει τύχει κάποιος να αλλάξει μόλις μετακόμισε μαζί σας και να βγάλει τέτοιες απαιτήσεις;Εκείνο το βράδυ, γύρισα σπίτι μόνη. Το διαμέρισμα έμοιαζε αλλιώτικο πιο ήσυχο, αλλά κι ελαφρύ, σαν να έφυγε από πάνω του ένα βάρος που δεν είχα καταλάβει πόσο έπνιγε τον αέρα. Άνοιξα το ψυγείο, έβαλα ένα πιάτο μουσακά, το ζέστανα και κάθισα στο τραπέζι. Φάγα με απόλαυση, χωρίς να ακούω το μούγκρισμα κάποιου παραδίπλα, χωρίς λίστα, χωρίς καταλογισμό. Κάθε μπουκιά ήταν δική μου, δική μου επιλογή, δικό μου δικαίωμα.
Ύστερα, έβαλα στη λίστα αγορών μου λουλούδια για τον εαυτό μου. Γιατί τελικά, καμιά φορά το μόνο που αξίζει να μαγειρεύεις, να πλένεις ή να αγαπάς, είναι για σένα, με τον τρόπο σου.
Το επόμενο πρωί ξύπνησα ελεύθερη. Κοίταξα στον καθρέφτη και χαμογέλασα σ εκείνη τη γυναίκα που επιτέλους είπε το πιο γενναίο «όχι»: το «όχι» που σου αποκαθιστά την αξία σου.
Απ αυτό το «όχι» ξεκίνησε μια νέα λίστα όχι με υποχρεώσεις, αλλά με όνειρα. Κι έτσι, κάθε μέρα, φροντίζω μόνη μου το σπίτι μου, τη ζωή μου, και τη Μαρία. Και νιώθω πιο πλήρης από ποτέ γιατί είμαι, επιτέλους, ο πιο σημαντικός άνθρωπός μου.
