– Τι έφερες σήμερα για φαγητό, Γιαννάκη… φέτα πρόβεια ή ανθότυρο; Έφερες και τη ντομάτα με αλάτι; Έτσι τον κορόιδευαν οι συμμαθητές του. Όμως η δασκάλα επρόκειτο να τους δώσει ένα σημαντικό μάθημα ζωής. Ήταν διάλειμμα. Η τάξη βούιζε από φασαρία, γέλια και τσαλακωμένα χαρτιά, ενώ ο αέρας μύριζε σάντουιτς ανοιγμένα βιαστικά. Ο Γιαννάκης καθόταν στο θρανίο του, πιο μαζεμένος απ’ το συνηθισμένο. Όχι γιατί δεν ήθελε να μιλήσει… αλλά γιατί από μικρός είχε μάθει να μη φέρνει φασαρία. Άνοιξε αργά το σακίδιό του, λες και ακόμα και το θρόισμα μιας σακούλας φαινόταν έντονο. Έβγαλε ένα πακετάκι τυλιγμένο σε απλό λαδόχαρτο, λίγο λαδωμένο στα πλάγια… και το ακούμπησε πάνω στο τετράδιό του. Τότε, μια φωνή από το πίσω θρανίο ακούστηκε: – Τι έφερες σήμερα για φαγητό, Γιαννάκη; Πρόβεια φέτα ή ανθότυρο; Έφερες και ντομάτα με αλάτι; Και μετά… γέλια. Γέλια που σε αυτούς που γελούν μοιάζουν «αθώα»… αλλά για αυτόν που τα δέχεται είναι σαν πέτρες στην ψυχή του. Ο Γιαννάκης μαζεύτηκε. Δεν ήταν η πρώτη φορά. Από όταν ήρθε στη Δευτέρα Δημοτικού, ο Γιαννάκης ήταν το «παιδί από το χωριό». Το παιδί με τα πιο απλά ρούχα. Με χέρια κάποιες φορές σκασμένα απ’ το κρύο. Με φθαρμένα παπούτσια. Με ήρεμη, γλυκιά φωνή. Και κυρίως… το παιδί που κάποιες φορές μύριζε σανό, στάβλο, δουλειά. Γι’ αυτούς ήταν διασκεδαστικό. Για τον Γιαννάκη… ήτανε η ζωή του. Οι γονείς του ήτανε άνθρωποι δουλευταράδες. Ασχολούνταν με τα χωράφια, είχαν μερικά πρόβατα, ένα μικρό περιβόλι και μια αυλή όπου κάθε μέρα ξεκινούσε πριν το ξημέρωμα. Ο Γιαννάκης δεν ξυπνούσε κάθε πρωί μόνο για να πάει σχολείο. Ξυπνούσε για να βοηθήσει. Άλλοτε κουβαλούσε νερό. Άλλοτε μάζευε ξύλα. Καμιά φορά έβλεπε τη μάνα του με κόκκινα απ’ το κρύο χέρια και πρόσωπο καμένο απ’ τον αέρα, αλλά πάντα τις ίδιες κουβέντες στα χείλη: – «Πήγαινε, παιδί μου… να μάθεις γράμματα… μόνο το σχολείο θα σε γλιτώσει απ’ τα βάσανα». Κι ο Γιαννάκης διάβαζε. Όχι για βαθμούς. Όχι για να ακούσει μπράβο. Αλλά γιατί ήταν η μόνη του ελπίδα. Όσο οι άλλοι μαθητές έπαιζαν μετά το σχολείο, αυτός έκανε τα μαθήματά του με το αχνό φως της λάμπας στην κουζίνα. Με τις παλάμες του ακόμα να μυρίζουν χώμα. Καμιά φορά με το στομάχι άδειο. Αλλά με ένα πείσμα που ούτε ο ίδιος δεν ήξερε από πού ξεφύτρωνε. Κι όμως… στα διαλείμματα, ήταν πάντα ο στόχος των κοροϊδιών. – «Κοιτάξτε τον Γιαννάκη, πάλι φέτα τρώει!» – «Έβαλες αλάτι στη ντομάτα;» – «Έφερες τα πρόβατα στο σχολείο;» Γελούσαν. Ο Γιαννάκης δεν έλεγε τίποτα. Έσφιγγε τα χείλη, κατέβαζε το βλέμμα και ασχολιόταν με το πακετάκι του. Γιατί ήξερε μια αλήθεια που εκείνοι αγνοούσαν: δεν έχουν όλα τα παιδιά την ίδια τύχη. Μερικά έχουν μόνο αυτά που μετά βίας μαζεύουν οι γονείς τους. Εκείνο το διάλειμμα όμως τα πειράγματα ήταν πιο καυστικά από ποτέ. Ένα αγόρι σηκώθηκε και πλησίασε το θρανίο του Γιαννάκη: – Έλα, Γιαννάκη… δώσε να δοκιμάσουμε! – Να δούμε αν είναι στ’ αλήθεια πρόβεια φέτα! Και πάλι γέλια ακούστηκαν. Ο Γιαννάκης έσφιξε το πακετάκι με τα δυο του χέρια. Όχι από φόβο… αλλά από ντροπή. Ντροπή που δεν ανήκει στο παιδί… αλλά στον κόσμο που δεν θυμάται τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Και τότε… η πόρτα της τάξης άνοιξε. Μπήκε η δασκάλα. Δεν φώναξε. Δεν έκανε σκηνή. Μα το βλέμμα της πάγωσε τον αέρα μέσα στην αίθουσα. Άκουσε τα τελευταία λόγια. Είδε τα γέλια. Είδε το πακετάκι σφιγμένο στα χέρια του Γιαννάκη. Και για μια στιγμή απλώθηκε σιωπή. Βαριά σιωπή… απ’ αυτές που συνειδητοποιείς το λάθος σου. Η δασκάλα πλησίασε αργά στο θρανίο. – Γιαννάκη, τι έχεις εκεί; – ρώτησε γλυκά. Ο Γιαννάκης σήκωσε το βλέμμα, με μάτια βουρκωμένα, προσπαθώντας να φανεί «δυνατός». – Τίποτα, κυρία… απλά… φαγητό… Εκείνη χαμογέλασε λυπημένα. – Δεν είναι «απλά» φαγητό, Γιαννάκη. – Είναι ο κόπος των γονιών σου. Η φροντίδα της μάνας σου. Οι θυσίες τους. Και γύρισε προς την τάξη. Εκεί, έδωσε το σημαντικότερο μάθημα. Όχι με φωνές. Όχι με τιμωρίες. Αλλά με την αλήθεια. – Να ντρέπεστε, – είπε ήρεμα αλλά αυστηρά. – Γελάτε με ένα παιδί επειδή τρώει πρόβεια φέτα και ντομάτα με αλάτι… – αλλά ξέρετε πόσος κόπος κρύβεται πίσω από ένα κομμάτι τυρί; Τα παιδιά σιωπούσαν. Άλλα κατέβαζαν το βλέμμα. Η δασκάλα συνέχισε: – Ο Γιαννάκης είναι καλός μαθητής. Επιμελής. Ευγενικός. – Δεν ενοχλεί, δεν παραπονιέται, δεν ζητάει τίποτα. – Κι εσείς τον κοροϊδεύετε επειδή δεν έχει «ό,τι έχετε εσείς»; Σταμάτησε και είπε με φωνή που έμεινε στον αέρα: – Οι άνθρωποι δεν μετριούνται με όμορφα ρούχα. – Ούτε με το τι κουβαλούν στη σχολική τσάντα. – Αλλά με την καλοσύνη τους. Κοίταξε κάθε παιδί στα μάτια. – Κι αν δεν μάθετε την καλοσύνη τώρα… – ίσως να μεγαλώσετε με λεφτά… αλλά χωρίς καρδιά. Στην τάξη επικράτησε απόλυτη σιγή. Ο Γιαννάκης κρατούσε το πακετάκι μπροστά του κι, για πρώτη φορά… δεν ένιωσε μικρός. Η δασκάλα έσκυψε και του είπε σιγανά: – Φάε ήσυχος, Γιαννάκη. – Και μην ντραπείς ποτέ για το ποιος είσαι. Ο Γιαννάκης έγνεψε. Κι έφαγε απ’ το πακετάκι του. Πιο αργά από άλλες φορές. Αλλά με πιο ανάλαφρη καρδιά. Εκείνη τη μέρα, μερικά παιδιά βούβηκαν. Σε άλλα μπήκε ντροπή. Ίσως κάποιοι κατάλαβαν κιόλας. Το σημαντικότερο όμως… Ο Γιαννάκης κατάλαβε πως το πρόβλημα δεν ήταν δικό του. Αλλά στην έλλειψη καρδιάς αυτών που χλευάζουν τον κόπο των άλλων. Κι ίσως αυτή η ιστορία είναι για εμάς όλους… Να θυμηθούμε πως πίσω από κάθε «παιδί του χωριού» υπάρχει μια οικογένεια που δουλεύει ως την εξάντληση. Και καμιά φορά… μια ντομάτα με αλάτι κι ένα κομμάτι φέτα δεν είναι «αφορμή για γέλια»… αλλά αγάπη στην πιο απλή της μορφή.