Weterynarz przyjmujący na Chojnach w Łodzi zakończył pracę o piętnastej. Ale rejestracja przy ulicy Rzgowskiej działała do osiemnastej, więc siedziałam za biurkiem, kiedy mężczyzna w skórzanej kurtce pchnął szklane drzwi. Pies wszedł pierwszy — duży, bury, z obrożą nabijaną srebrnymi nitami. Mężczyzna trzymał smycz tak, jak trzyma się reklamówkę z zakupami: żeby nie przeszkadzała.
— Na kąpiel i strzyżenie — powiedział, kładąc na ladzie zmięte banknoty. — Pięćdziesiąt złotych zaliczki. Reszta później.
Pies stanął przy jego nodze, uniósł łeb. Mężczyzna nawet na niego nie zerknął. Sprawdził godzinę na telefonie, podał numer — sześć cyfr, zbyt krótki, ale to zrozumiałam dopiero potem — i rzucił przez ramię:
— Wpadnę za jakieś dwie godziny.
Drzwi się zamknęły. Dzwonek nad nimi jeszcze drgał. Pies patrzył w szybę, a za szybą mężczyzna wsiadał na stary motocykl. Odpalił silnik, nie obejrzał się ani razu. Pies usiadł. Wyprostowany, przednie łapy równo, jakby czekał na komendę.
W salonie fryzjerskim dla zwierząt przyjmowałam już od trzech lat. Widziałam ludzi, którzy spóźniali się przez tramwaj, przez korki na Piłsudskiego, przez awarię w pracy. Kiedyś ktoś zostawił yorka na dwie doby, bo trafił do szpitala. Ale york był zarejestrowany, z książeczką szczepień i telefonem do żony. A ten bury pies nie miał nic — tylko imię wyryte na blaszce przy obroży: Tofik.
Wzięłam go na ręce. Ważył ze trzydzieści kilo, ale dał się przenieść do wanny. Drżał, kiedy odkręciłam wodę. Mówiłam do niego tak, jak mówi się do dziecka w tramwaju, które płacze: ciągiem, bez sensu, żeby tylko słyszało głos. Poddał się. A po kąpieli, kiedy suszyłam go ręcznikiem, podszedł do drzwi wejściowych i usiadł.
Nie skomlał. Nie drapał. Patrzył na ulicę przez szybę, a ja w tym spojrzeniu widziałam dokładnie to samo, co widuje się u ludzi na dworcu, kiedy pociąg ma opóźnienie: jeszcze nie przegrana, jeszcze tylko czekanie.
Pierwsza godzina minęła. Druga. Regina z rejestracji — starsza ode mnie o piętnaście lat, z rudą grzywką i nawykiem poprawiania okularów — odłożyła długopis.
— Zadzwoń do niego — powiedziała.
Wykręciłam numer. Po trzecim sygnale odezwał się automat: „Podany numer nie istnieje”. Spróbowałam jeszcze raz, cyfra po cyfrze. Ten sam komunikat. Regina zdjęła okulary, przetarła je o fartuch, założyła z powrotem. Nic nie powiedziała, ale ja już wiedziałam. Człowiek, który rano zapłacił pięćdziesiąt złotych, nie utknął w korku. Człowiek, który podał nieistniejący numer, nie zamierzał wrócić.
Tofik wciąż siedział przy drzwiach. Za oknem zrobiło się szaro. Przez szybę widziałam przystanek, na którym stała kobieta z siatką z Biedronki i mężczyzna w czapce z pomponem. Pies podrywał się za każdym razem, kiedy ktoś przechodził blisko wejścia. Kładł się dopiero wtedy, gdy obcy mijał drzwi i szedł dalej. Ten powrót do pozycji siedzącej — powolny, z opuszczonym ogonem — był gorszy niż jakikolwiek dźwięk.
O siedemnastej Regina zrobiła nam herbaty. Zostawiła kubek na parapecie, obok doniczki z paprotką, którą podlewałam raz w tygodniu, żeby przetrwała. Pies nie ruszył się z miejsca.
— Co teraz? — zapytała.
Nie wiedziałam. Większość pewnie zadzwoniłaby do schroniska przy Marmurowej i zamknęła temat do wieczora. Ale ja widziałam, jak ten pies zareagował na dźwięk motocykla. Każdy jednoślad na Rzgowskiej powodował, że podnosił uszy i przechylał łeb. Ten człowiek przyjechał motocyklem. Pies pamiętał dokładnie, jak to brzmi. I czekał na ten dźwięk.
Nie do schroniska, pomyślałam. Do kogoś, kto już kiedyś czekał na psa.
Zdjęłam telefon z półki i wybrałam numer pani Haliny. Mieszkała trzy przecznice ode mnie, na trzecim piętrze w bloku z windą, która nigdy nie działała. Jej jamnik, Kuba, umarł w lutym. Miała wtedy do mnie przyjść po karmę, ale powiedziała, że nie da rady patrzeć na inne psy. Rozłączyła się w pół słowa.
Teraz odebrała po pierwszym sygnale.
— Tofik? — powtórzyła. — A co to za Tofik?
— Duży. Bury. Został u nas w salonie. Człowiek nie wraca.
Po drugiej stronie zapadła cisza tak długa, że sprawdziłam, czy połączenie nie padło. W końcu usłyszałam szuranie — chyba krzesło po linoleum.
— Przyjdę jutro rano. Nie dzisiaj. Muszę się przygotować.
— Pani Halino, on nie ma gdzie spać.
— To weź go do siebie.
I rozłączyła się.
Spojrzałam na Tofika. W salonie robiło się ciemno. Regina wyszła o szóstej, zostawiając mi klucze i zapach pasty do podłogi. Zostałam z psem, który wciąż czekał na człowieka, który nigdy nie istniał — bo numer nie istniał, a imię na obroży mogło być kłamstwem. Zostałam z myślą, że pani Halina ma rację. Nie mogę go tu zostawić na noc.
Wzięłam smycz, którą zostawił w kieszeni kurtki. Była stara, wytarta przy sprzączce, śmierdziała benzyną z motocykla. Przypięłam ją do obroży Tofika. Pies nawet nie drgnął, kiedy pociągnęłam delikatnie. Wyszliśmy na Rzgowską, skręciliśmy w stronę mojego mieszkania na Dąbrowie. Tramwaj przejechał obok, dzwoniąc. Tofik szedł przy nodze, jakby robił to od lat.
W nocy nie chciał wejść na kanapę. Położył się przy drzwiach wejściowych, nosem w stronę szczeliny, przez którą wpadało powietrze z klatki. Dwa razy wstawałam, żeby sprawdzić, czy śpi. Za każdym razem patrzył na mnie z wyrzutem, jakbym miała zaraz otworzyć drzwi i wypuścić go do tamtego człowieka.
Rano pani Halina stała pod drzwiami salonu, zanim otworzyłam. Miała na sobie sweter w romby i niosła torbę z przysmakami — takie miękkie kawałki w kształcie kości, które kosztują osiem złotych za opakowanie. Tofik podszedł do niej, obwąchał torbę, potem jej dłoń. Pani Halina wyjęła jeden przysmak, położyła na otwartej dłoni. Pies wziął go delikatnie, jakby bał się, że dotknie zębami.
— Zostawię go sobie — powiedziała. — Ale musimy to załatwić porządnie. Żadnych „może”. Albo biorę go na stałe, albo nie biorę wcale.
Weszłyśmy do środka. Wyciągnęłam z biurka książkę przyjęć, znalazłam formularz zmiany właściciela. W klinice nie prowadziliśmy adopcji, ale weterynarz, doktor Wieczorek, który przyszedł na ósmą, zgodził się zaświadczyć, że pies jest zdrowy. Pod warunkiem, że zaszczepimy go na wściekliznę — poprzedni właściciel nie zostawił żadnych dokumentów.
— Czterdzieści złotych — powiedział doktor, podpisując skierowanie.
Nie powinnam. To nie był mój pies. To nie była moja adopcja. Ale wyjęłam z portfela cztery banknoty po dziesięć złotych i położyłam je na ladzie obok druku. Regina popatrzyła na mnie, jakby chciała o coś zapytać, ale tylko wzruszyła ramionami i dodała do dokumentów adres pani Haliny.
Tofik dostał szczepienie. Nawet nie pisnął, kiedy igła weszła w skórę. Siedział spokojnie, a pani Halina trzymała go za obrożę i mówiła do niego: „Już po wszystkim, już po wszystkim”, chociaż to on był dzielniejszy od niej, bo jej głos drżał.
O jedenastej wszystko było podpisane. Pani Halina wzięła smycz, którą wczoraj przyniósł tamten człowiek, i odpięła ją od obroży. Wyjęła z torby własną — czerwoną, z metalowym karabińczykiem.
— Tę tamtą wyrzuć — powiedziała do mnie. — Nie chcę, żeby śmierdział po domu.
Tofik stał przy niej, a kiedy ruszyła w stronę drzwi, poszedł za nią bez wahania. Zatrzymał się tylko na sekundę, odwrócił łeb w moją stronę, jakby chciał zapamiętać. Potem drzwi się zamknęły.
Dwa dni później zadzwonił mężczyzna. Ten sam numer, który wcześniej nie istniał — teraz połączył się bez problemu. Głos skrzypiał, jakby mówił przez zestaw głośnomówiący w motocyklowym kasku.
— Dzień dobry, zostawiłem w piątek psa. Taki bury. Do odebrania.
Siedziałam w rejestracji. Przede mną leżało pismo z Urzędu Miasta o podwyżce opłat za wywóz odpadów. Podniosłam je, żeby zająć czymś palce.
— Jaki pies? — zapytałam.
— No, Tofik. Duży, bury. Zostawiłem w piątek rano.
— Tutaj nie ma żadnego Tofika — powiedziałam. — Sprawdziłam książkę przyjęć.
W słuchawce zapadło milczenie, a potem coś stuknęło — może telefon o kierownicę.
— Jak to nie ma? Płaciłem zaliczkę.
— Przykro mi. Proszę podać nazwisko, to sprawdzę jeszcze raz.
Rozłączył się.
Odłożyłam słuchawkę na widelnicę. Regina podniosła kubek z herbatą, ale nic nie powiedziała. Za oknem po Rzgowskiej przejechał tramwaj, dzwoniąc na skrzyżowaniu. Z torby pod biurkiem wyjęłam czerwoną smycz, którą wczoraj zapomniała zabrać pani Halina. Zwinęłam ją w kółko, wsunęłam do szuflady i zamknęłam na kluczyk.
