Ewa wciągnęła powietrze, czując zapach świeżo parzonej kawy i delikatny aromat piwonii z ogrodu. Siedziała na tarasie swojej nowej restauracji „Pod Lipą” i przeglądała menu na dzisiejszy wieczór. Pięćdziesiąte urodziny należało uczcić z rozmachem. Wszystko musiało błyszczeć.
Sięgnęła po telefon i zastygła. Wiadomość od nadawcy, którego numer wykasowała z kontaktów cztery telefony temu. „Będę w Krakowie. Mogę wpaść?”
Palce same zacisnęły się na obudowie. Andrzej. Jej były mąż. Człowiek, który piętnaście lat temu spakował walizkę i oznajmił, że Ewa jest dla niego „zbyt przewidywalna”. Że potrzebuje wiatru w żaglach, a nie ciepłego domowego zacisza. Zostawił ją z dwójką nastoletnich dzieci i niedokończonym remontem mieszkania po teściowej.
Przez chwilę chciała odpisać krótko i niegrzecznie. Ale potem spojrzała na swoje odbicie w szybie tarasowej. Czerwona lniana sukienka, lekka opalenizna po majowym wyjeździe do Grecji, krótko ścięte włosy farbowane na miedziany odcień. Wyglądała lepiej niż w dniu własnego ślubu. Prowadziła restaurację, miała udziały w małej palarni kawy, pomagała synowi w opiece nad wnukami.
— Przyjdź — powiedziała na głos i odłożyła telefon.
Nie odpisała ani słowa.
Goście zaczęli schodzić się po siódmej. Przyszła Zosia, wspólniczka z palarni, przyszła Marta z dawnych czasów, jeszcze z czasów studiów. Syn Maciek z żoną, córka Agnieszka, która specjalnie przyleciała z Dublina. I znajomi, dużo znajomych. Wszyscy roześmiani, wszyscy z bukietami. Ewa czuła się lekko, choć gdzieś z tyłu głowy kołatała myśl o Andrzeju.
Zjawił się po ósmej. Stanął w wejściu z ogromnym bukietem herbacianych róż i butelką wina. Schudł. Bardzo schudł. Zawsze był mężczyzną postawnym, nosił dobrze skrojone marynarki i miał ten błysk w oku wiecznego zdobywcy. Dziś przed Ewą stał ktoś w wymiętej koszuli, z siwymi włosami związanymi w niechlujny kucyk. Wyglądał jak emerytowany nauczyciel filozofii, nie jak szef działu sprzedaży w dużej korporacji.
— Wszystkiego najlepszego — powiedział cicho, podając jej kwiaty.
— Dziękuję. Wejdź.
Przy stole nikt nie wiedział jak się zachować. Maciek patrzył na ojca z kamienną twarzą. Agnieszka uśmiechnęła się blado. Marta posłała Ewie pytające spojrzenie, na które odpowiedziała ledwie dostrzegalnym skinieniem głowy.
Andrzej usiadł na samym końcu stołu. Nie jadł prawie nic, za to wypił dwie lampki wina. Obserwował Ewę, kiedy tańczyła z synem, kiedy przyjmowała życzenia, kiedy śmiała się z anegdot opowiadanych przez Zosię.
— Mogę cię prosić? — podszedł, gdy lokalny zespół zaczął grać spokojniejszy utwór.
— Nie chcę tańczyć.
— Rozumiem.
— Nic nie rozumiesz — odpowiedziała bez gniewu w głosie. — Kiedyś błagałam cię, żebyś został. Po twoim odejściu miesiącami nie mogłam spać. Teraz nie błagam o nic.
Andrzej wrócił na swoje miejsce. Nie próbował już nic mówić.
Po północy goście zaczęli się rozchodzić. Kelnerki sprzątały stoły, zespół pakował instrumenty. Andrzej stał przy wyjściu jak zagubiony pies.
— Mów, co chciałeś — powiedziała Ewa, zapalając światło nad barem.
— Wolałbym na osobności.
— Tutaj jesteśmy sami.
Wypuścił powietrze. Długo patrzył w podłogę. Potem podniósł wzrok, a ona zobaczyła coś, czego nigdy wcześniej u niego nie widziała. Strach.
— Mam raka trzustki. Jest źle.
Słowa zawisły między nimi. Ewa poczuła, jak serce przyspiesza, ale nie ze wzruszenia. Z niedowierzania.
— Od kiedy?
— Zdiagnozowali rok temu. Kasia… — urwał, przekrzywiając głowę, jakby imię młodej żony parzyło go w usta. — Kasia odeszła cztery miesiące temu. Spakowała rzeczy i wróciła do matki. Powiedziała, że nie zapisywała się na opiekę paliatywną.
— A córka?
— Zuzia jest u niej. Kasia nie pozwala mi się z nią widywać. Mówi, że dziecko nie powinno oglądać umierającego ojca.
Ewa odwróciła się do niego plecami i zaczęła bezmyślnie przestawiać filiżanki na blacie.
— Przyszedłeś, bo potrzebujesz opiekunki?
— Nie. Przyszedłem, bo potrzebuję przebaczenia.
— Od kogo? Ode mnie?
— Od ciebie. Od Maćka. Od siebie.
Milczeli długo. Ewa słyszała tylko bzyczenie lodówki i własny oddech.
— Nie wierzę ci — powiedziała w końcu.
— Słucham?
— Nie wierzę ci, Andrzej. Przez piętnaście lat ani razu nie zapytałeś, jak się czuję. Nie zadzwoniłeś w święta. Nie pojawiłeś się na rozdaniu dyplomów Maćka. A teraz przychodzisz i mówisz o przebaczeniu?
— Wiem, że na nie nie zasłużyłem.
— Nie chodzi o zasługiwanie — odwróciła się gwałtownie. — Chodzi o to, że przez piętnaście lat uczyłam się, jak żyć bez ciebie. Jak nie myśleć o tobie podczas kolacji wigilijnej. Jak nie wyobrażać sobie ciebie z tą dziewczyną, która była młodsza od twojej własnej córki. Udało mi się. Jestem szczęśliwa. A ty jednym SMS-em rozwaliłeś mi spokój.
Andrzej milczał, a po jego policzkach płynęły łzy. Ewa podeszła do niego i usiadła obok.
— Czego oczekujesz?
— Nie wiem. Może tylko tego, żebyś wiedziała, że każdy mój wybór po rozwodzie był błędem. Że najszczęśliwsze chwile przeżyłem z tobą i dziećmi, a ja byłem za głupi, żeby to zobaczyć.
— To wszystko prawda. Byłeś za głupi.
— Wiem.
Ewa wstała i zdjęła z wieszaka kluczyki.
— Gdzie mieszkasz?
— Wynajmuję kawalerkę na Grzegórzkach. Mam tam chemię co tydzień.
— Odwiozę cię.
Nie rozmawiali w samochodzie. Ewa wysadziła go pod blokiem, patrzyła przez chwilę, jak wchodzi do klatki schodowej. Stary, zgarbiony, obcy człowiek.
Wróciła do domu i długo leżała, wpatrując się w sufit. Nienawidziła go? Już nie. Kochała go? Na pewno nie. Był dla niej jak rozdział w książce, którą przeczytała dawno temu i odłożyła na półkę. Tylko że teraz ten rozdział wrócił z dopiskiem.
Nazajutrz zadzwonił Maciek.
— Mamo, wiem, że tata był wczoraj. Rozmawiałem z nim w nocy. Powiedział, że nie chce cię prosić o pomoc, ale ja cię proszę. On tam umiera w samotności. Kasia go zostawiła. Nawet znajomi z pracy odwrócili się od niego, kiedy stracił stanowisko.
— Maciek, on nas zostawił. Rozumiesz?
— Rozumiem, mamo. Ale on jest moim ojcem. I twoim byłym mężem. I umiera. Nie mówię, żebyś mu wybaczyła. Mówię tylko, żebyś nie pozwoliła mu umrzeć jak psu pod płotem.
Przez cały tydzień chodziła wściekła. Rzuciła talerzem o ścianę, kiedy kelnerka pomyliła zamówienia. Nakrzyczała na dostawcę pieczywa. Po nocach piła melisę i spoglądała w telefon, w którym wciąż tkwiła wiadomość od Andrzeja.
W sobotę wsiadła w swoje srebrne Subaru i pojechała na Grzegórzki.
Drzwi otworzyła jej chuda kobieta w średnim wieku. Opiekunka, jak się okazało, wynajęta przez Maćka.
Andrzej leżał na kanapie, przykryty kocem. Obok stała butla z tlenem i sterta leków.
— Przyjechałam — powiedziała bezbarwnie.
— Widzę. Dlaczego?
— Bo nie chcę być taka jak ty.
Zmarszczył czoło.
— Byłeś egoistą — wyjaśniła, stawiając torbę z owocami na stoliku. — Myślałeś tylko o swoich potrzebach. A ja nie chcę w ten sposób przejść przez życie. Przyjechałam nie dla ciebie. Dla siebie.
Zaczęła przyjeżdżać co trzy dni. Przywoziła mu zupy, przeciery owocowe z własnej restauracji, czasem książki. Na początku rozmowy były zdawkowe. Potem Andrzej zaczął wspominać ich pierwsze lata w Krakowie — kawalerkę na Kazimierzu, wspólne wakacje w Bieszczadach, narodziny dzieci.
— Pamiętasz, jak kupiliśmy pierwszą choinkę? — zapytał kiedyś, uśmiechając się słabo.
— Pamiętam. Była krzywa i zgubiła połowę igieł tydzień przed świętami.
— Ale pachniała.
— Tak. Pachniała.
Wspomnienia bolały mniej, niż się spodziewała. Były raczej jak oglądanie starych fotografii w albumie, który ma się ochotę odłożyć, ale jednak wraca się do niego z sentymentem.
Zmarł w pierwszych dniach grudnia. Cicho, w nocy, prawdopodobnie bez bólu. Ewa dostała telefon od opiekunki i przyjechała przed świtem. Siedziała przy jego łóżku, patrząc na twarz, która w śmierci odzyskała dawny spokój.
Pogrzeb był skromny. Maciek, Agnieszka, ona. Kilka osób z hospicjum. Kasia nie przyszła. Ewa nie oczekiwała, że przyjdzie.
Po ceremonii wróciła do restauracji, gdzie czekała już codzienna gonitwa — dostawa ryb, zamówienia na sylwestra, próba nowego ciasta od cukiernika. Życie toczyło się dalej, głośne i wymagające.
Wieczorem nalała sobie lampkę czerwonego wina. Wyciągnęła z szuflady starą fotografię ślubną, którą Maciek znalazł w rzeczach ojca i oddał jej po pogrzebie. Trzymała ją długo, przyglądając się młodym twarzom dwojga ludzi, którzy wierzyli, że wszystko przed nimi.
— Wybaczam ci — szepnęła.
Słowo zabrzmiało dziwnie, jak otwarcie drzwi do pokoju, który od lat stał zamknięty.
Następnego dnia przyszła Zosia, żeby omówić menu świąteczne. Ewa podeszła do okna i wyjrzała na ogród. Styczeń był łagodny, śnieg jeszcze nie spadł. Nagie gałęzie starej lipy rysowały się na tle szarego nieba.
— Wiesz co — powiedziała, odwracając się do przyjaciółki — myślę, że wiosną posadzę pod lipą hortensje. Zawsze chciałam, ale jakoś brakowało czasu.
— Piękny pomysł. Będą pasować.
— Tak myślisz?
Wzięła głęboki oddech i sięgnęła po kalendarz, żeby zaplanować kolejny dzień w ogrodzie.
