Ορφανοτροφείο για την κόρη μου
Η Βασιλική παντρεύτηκε τον Πέτρο πριν από τέσσερα χρόνια, και ο γάμος τους φαινόταν σαν το λιμάνι της γαλήνης που τόσο λαχταρούσε. Ύστερα από τόσες ταπεινώσεις και ατέλειωτες νύχτες αγρύπνιας με τον πρώτο της άντρα, τον Λευτέρη, που εξαφανιζόταν σε ουζερί με τις ώρες, της φαινόταν πως επιτέλους πάτησε γερά στη γη.
Ο Πέτρος ήταν άνθρωπος ήρεμος, σταθερός, μετρημένος στα λόγια. Δούλευε διευθυντής σε μια εταιρεία, συνήθιζε να έχει θεσμούς και πρόγραμμα, και του άρεσε το σπίτι του να λειτουργεί σαν καλοκουρδισμένο ρολόι. Καμία αναστάτωση, όλα στην ώρα τους.
Όταν άρχισαν να βγαίνουν, η Βασιλική του μίλησε βέβαια για την κόρη της, τη Δανάη, που τότε ήταν δώδεκα χρονών. Όμως η Δανάη είχε μείνει να ζει με τον πατέρα της και τη νέα γυναίκα του και το θέμα δεν έμοιαζε να αγγίζει καθόλου την καθημερινότητά τους. Ο Πέτρος ήξερε ότι η Βασιλική είχε παιδί, όμως το παιδί αυτό δεν ζητούσε λεφτά, ούτε καθόταν στο μπάνιο τους, ούτε μοιραζόταν το τραπέζι τους, οπότε εκείνος αντιμετώπιζε την ύπαρξή της σαν ένα στοιχείο του βιογραφικού τής αγαπημένης του.
Η ζωή κυλούσε ήσυχα. Είχαν αγοράσει ένα διαμέρισμα στα Πατήσια μισό σαλονάκι, κρεβατοκάμαρα κι ενιαία κουζίνα. Το λέγανε με περηφάνια η φωλίτσα μας. Η Βασιλική δούλευε υποδοχή σε οδοντιατρική κλινική· ο Πέτρος σήκωνε το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος, αλλά κι εκείνη έβαζε τα ευρώ της για το δάνειο του σπιτιού κι αυτό της προσέφερε μια αίσθηση ισοτιμίας. Είχαν αρχίσει ήδη να μιλάνε για ένα δικό τους μωρό, που θα ερχόταν να ολοκληρώσει το νοικοκυριό.
Όλα όμως τινάχτηκαν στον αέρα ένα καθημερινό βράδυ, όταν το κινητό της Βασιλικής αναβόσβησε με μήνυμα από τον πρώην άντρα της, τον Λευτέρη. Συνήθως μιλούσαν ψυχρά και μόνο για τα απαραίτητα διατροφή, σχολείο, ιατρικά. Αυτή τη φορά το μήνυμα ήταν ένα μακροσκελές, αγχωμένο κατεβατό: Βασιλική, πρέπει να πάρεις τη Δανάη. Με τη Μαρία κάναμε μωρό, δεν προλαβαίνουμε, δεν αντέχουμε να φροντίζουμε και τη μικρή. Ξέρεις πώς είναι, δύσκολη ηλικία, είναι έφηβη, έχει ανάγκη προσοχής. Δεν μπορώ άλλο. Εσύ η μάνα της είσαι, καλύτερα να είναι μαζί σου. Σε παρακαλώ.
Η Βασιλική διάβαζε και ξαναδιάβαζε το μήνυμα και πάγωσε. Πήγε στην κουζίνα, όπου ο Πέτρος καθάριζε γαύρο πάνω από το νεροχύτη, και του έδωσε το κινητό.
Πέτρο, έχουμε πρόβλημα, του λέει. Ο Λευτέρης θέλει να πάρουμε τη Δανάη. Έκαναν μωρό και δεν τα βγάζουν πέρα.
Ο Πέτρος άφησε κάτω το μαχαίρι και την κοίταξε σα να χε ακούσει κάτι εντελώς τρελό.
Με ποια έννοια, να τη πάρουμε; εννοείς να μείνει εδώ;
Ναι, πού αλλού να πάει; Δική μου είναι, είναι δεκαέξι.
Βασιλική, άκου τώρα προσεκτικά. Ήξερα από την αρχή ότι έχεις κόρη, αλλά δεν υπέγραψα ποτέ για να ζει ένας ξένος μεγάλος άνθρωπος στο διαμέρισμά μου. Ξένη. Δεν τη θέλω να τριγυρνάει εδώ, να τρώει ψωμί μου, να μπλέκει στα πόδια μου, να μου δημιουργεί προβλήματα.
Πώς ξένη; Βρέθηκα να ψιθυρίζει η Βασιλική, φωνή έτοιμη να σπάσει. Είναι η κόρη μου, το ξέρες. Όταν παντρευτήκαμε…
Εσένα παντρεύτηκα, όχι το παιδί σου, της κόβει τη συζήτηση απότομα ο Πέτρος. Εσένα που τότε η κόρη σου έμενε με τον πατέρα της, και αυτό βόλευε τους πάντες. Τώρα που ο δικός της πατέρας βαρέθηκε και στη στέλνει πακέτο, εγώ γιατί να πληρώσω τα σπασμένα; Έχω άλλη ζωή, άλλα σχέδια.
Ποια σχέδια, δηλαδή; Βάζω κι εγώ λεφτά στο δάνειο, δεν είναι δικό σου σπίτι, δικό μας είναι! Έχω δικαιώματα
Δικαιώματα μουρμούρισε εκείνος ειρωνικά, και το ειρωνικό του χαμόγελο τη σακάτεψε πιο πολύ κι από φωνές. Έχεις το δικαίωμα να ζεις μαζί μου. Αν ήθελες γι αυτή τη ζωή παιδί, ίσως να μην έπρεπε να χωρίσεις ποτέ από τον Λευτέρη.
Η Βασιλική νιώθει κάθε του κουβέντα να σκάει σαν χαστούκι. Δεν ξεγέλιόταν πια: ήταν για εκείνον, απόψε, παραπάνω συγκάτοικος παρά σύζυγος, μια γυναίκα που έσπασε τους όρους του σιωπηλού συμβολαίου.
Και πού να τη βάλω, δηλαδή; του ψιθυρίζει. Μόνο εγώ της μεινα. Εσύ με απορρίπτεις, ο πατέρας τη διώχνει. Τι να της κάνω δηλαδή; Να τη βγάλω στο δρόμο;
Αυτό δεν είναι δικό μου θέμα, Βασιλική, μουρμούρισε ο Πέτρος πιάνοντας ξανά το γαύρο, λες και το θέμα ξεκαθαρίστηκε. Αν τη φέρεις εδώ, εγώ φεύγω. Μόνη σου με το δάνειο και τα έξοδα. Δεν ταΐζω εγώ ξένα παιδιά.
Το είπε τόσο καθημερινά, τόσο ήρεμα, λες και μιλούσε για το τυρί στη σακούλα από το σούπερ μάρκετ. Η Βασιλική στάθηκε για λίγο, με μια σκοτεινή στενοχώρια να τη ρουφάει, και βγήκε βαρύθυμη από την κουζίνα.
Ήξερε πως είναι μονόδρομος. Προσπάθησε να μιλήσει ξανά στον Λευτέρη, να πάρει μια παράταση, μα εκείνος ανένδοτος: Δεν αντέχουμε άλλο. Νύχτες άυπνοι, η μικρή τσαντίζεται και τσακώνεται, δυναμώνει τη μουσική. Βασιλική, είναι δικιά σου πλέον. Βόηθησα όσο άντεξα. Τώρα θέλω να ζήσω. Ούτε λέξη για οικονομική βοήθεια, παρόλες τις καλές δουλειές του σαν εργολάβος ανακαινίσεων.
Η Βασιλική κατάλαβε ότι είχε μερικές μέρες μονάχα. Προσπαθούσε ξανά και ξανά να μιλήσει ήρεμα στον Πέτρο, μήπως μαλακώσει. Όταν έβρισκε τη στιγμή, όταν έτρωγαν μαζί, όταν φαινόταν να έχει καλή διάθεση.
Σε καταλαβαίνω, Πέτρο. Είναι μια δύσκολη φάση για όλους. Είναι σχεδόν ενήλικη πια, μαθήτρια Β λυκείου, θα βοηθάει, δε θα μας επιβαρύνει. Θα κοιμάται στον καναπέ, ώσπου να δούμε τι θα κάνουμε. Τι σου κοστίζει;
Ξέρεις τι σημαίνει να ζεις με έναν ξένο έφηβο στο ίδιο σπίτι; Τι σημαίνει να γυρνάω κουρασμένος και να έχω μια μικρή να πλακώνει στην κουζίνα, να χαζεύει στα social, να αφήνει τρίχες στη μπανιέρα; Θέλω την ησυχία μου. Όχι πανσιόν.
Πώς κάνεις έτσι, δύο βήματα έξτρα, είπε εκείνη και κάθισε άκρη στο κρεβάτι, έτοιμη να βάλει τα κλάματα. Είμαι η μάνα της! Αν εγώ τη διώξω τώρα, τι άνθρωπος θα ΄μαι; Τι θα σκεφτεί για μένα;
Θα μπορούσες να καταλάβεις κι εσύ τις ανάγκες μας, είπε απότομα ο Πέτρος. Όλο το βάρος πέφτει πάνω μας; Πάντα κάποιοι γονείς πρέπει να θυσιάζονται;
Η Βασιλική έπνιγε τη φωνή της για να μη θυμώσει. Εκείνος, όμως, ήρθε δυο μέρες αργότερα με λύση. Μόλις επέστρεψε εκείνη στο σπίτι, την περίμενε στο χωλ με ένα χαρτί στο χέρι.
Είχα μια σκέψη. Υπάρχει ένα οικοτροφείο στην Κηφισιά, σχολείο-οικοτροφείο για κορίτσια. Τη βάζεις με εισήγηση. Τις καθημερινές μένει εκεί, έχει άνεση, φαγητό, εκπαίδευση, επίβλεψη. Τα Σαββατοκύριακα έρχεται σε μας. Κι εσύ ήσυχη, κι εκείνη με πρόγραμμα, κι εγώ δεν εκνευρίζομαι.
Η Βασιλική ξεκρέμασε το μπουφάν, κινήσεις νωχελικές, σαν να είχε πυρετό.
Να πάει στο οικοτροφείο; ρώτησε μισοχαμένη. Τι είναι, ορφανή, να τη στείλουμε να ζει σε ίδρυμα;
Γιατί να ναι κακό; Εκεί πάνε και παιδιά εργαζόμενων που δεν προλαβαίνουν το απόγευμα, γονείς που δυσκολεύονται. Να έχει στέγη, ψωμί, μάθηση. Εγώ προτείνω μια λύση που εξυπηρετεί όλους.
Αυτό εσύ το λες πολιτισμένη λύση; μουρμούρισε. Θέλεις να παρατήσω το παιδί μου στο οικοτροφείο για να μη χαλάσω τη ρουτίνα σου; Για να φας ήσυχος τη γαρίδα σου, να μη σε ενοχλούν τρίχες στην μπανιέρα;
Μην παραποιείς τα λόγια μου, άφησε κάτω το χαρτί. Δεν μπορώ να νοικιάσω και γκαρσονιέρα για τη μικρή, μόνο το ενοίκιο είναι τα δύο τρίτα του μισθού σου. Αν θες να μείνουμε μαζί, σκέψου αυτά. Αλλιώς, οικοτροφείο ή εγώ φεύγω.
Ή μένει σπίτι μας και μένουμε οικογένεια, ψιθύρισε η Βασιλική.
Αν αυτό εσύ το λες οικογένεια, είπε κουνώντας το κεφάλι. Δεν πρόκειται. Διάλεξε.
Η ενοχή έσκιζε τη Βασιλική. Πονούσε για τη Δανάη, που είχε ήδη μείνει με τον πατέρα, φοβόταν να χάσει και τον Πέτρο, το σπίτι, τα σχέδια για μωρό που δεν ήρθε ποτέ. Οι φίλες δεν είχαν λύση άλλες έλεγαν βάλε τον προ τετελεσμένων, άλλες η Δανάη έχει μεγαλώσει πια, ας τα βγάλει πέρα.
Κάποια στιγμή, ο Λευτέρης την απείλησε: Την Παρασκευή, αν δεν τη πάρεις, καλώ την Πρόνοια. Ξεγελαστή απειλή, σκέφτηκε εκείνη, μα μια δόση αλήθειας υπήρχε. Είχε φτάσει πια στο όριο: κοίταζε τη φωτογραφία της κόρης στο κινητό και η ψυχή της έσφιγγε.
Τρεις μέρες πριν τη διορία, ο καβγάς με τον Πέτρο ξέφυγε. Το βράδυ είχαν μαλώσει άσχημα, κι αυτή τη φορά η Βασιλική δεν υποχώρησε.
Είσαι εγωιστής, Πέτρο, φώναξε μέσα στην κουζίνα. Ήξερες ότι έχω παιδί! Έκανες πως δεν σε πείραζε. Τώρα δείχνεις ποιος είσαι στ αλήθεια. Εγώ να σου κάνω το αξεσουάρ μέχρι να αρχίσουν τα δύσκολα.
Εγώ το αξεσουάρ; Όλα αυτά να τα διαλύσεις επειδή το παιδί που τελευταία τέσσερα χρόνια ζούσε τέλεια χωρίς εσένα, τώρα ζητά να μείνει εδώ; Μη ρίχνεις το φταίξιμο σ εμένα για τα λάθη σου. Εσύ ένιωσες τύψεις και τώρα θες να φορτωθώ εγώ τις συνέπειες!
Εγώ θυσιάστηκα τότε γιατί σκεφτόμουν το καλό της, φώναξε η Βασιλική με δάκρυα στα μάτια. Τη γέννησα, τη μεγάλωσα, την παρέδωσα σε άλλα χέρια! Και τώρα να την παραδώσω και πάλι, για να κοιμάσαι ήσυχος;
Εσύ την άφησες πίσω, εσύ διάλεξες αυτή τη ζωή, ούρλιαξε εκείνος. Να τα λουστείς όπως κι αν γίνει!
Θες λοιπόν το οικοτροφείο; Είπε, με δάκρυα να τρέχουν καυτά, χωρίς να τα σκουπίζει. Να δω το παιδί μου σαν πακέτο που κανείς δεν ξέρει πού να το βάλει;
Ήδη είναι παρατημένη! Μάνα δε στάθηκες, πατέρας δεν θέλει πια, κι αν νομίζεις πως με λίγες βδομάδες εδώ θα αλλάξεις κάτι, πλανάσαι! Αυτά τα παιδιά μόνο να μάθουν να στηρίζονται στα πόδια τους.
Η Βασιλική ήθελε να φωνάξει. Εκείνη τη στιγμή ακούστηκε ένας λυγμός, και συνειδητοποίησε πως η πόρτα της εισόδου είχε μισανοίξει· έβγαινε λίγο από το σακίδιο και τα ανοιχτά μαλλιά της Δανάης.
Η καρδιά της πήγε να σπάσει.
Η Δανάη στεκόταν στον διάδρομο, τρέμοντας, με μάτια κόκκινα. Είχε έρθει αθόρυβα, με το κλειδί που της είχε δώσει η μαμά, χωρίς προειδοποίηση. Μάλλον ήθελε να τις μιλήσει ή απλώς δεν άντεξε άλλο σπίτι του μπαμπά.
Δανάη σιγά βγήκε η Βασιλική, με άπλωμα χεριών. Η κόρη απομακρύνθηκε.
Μη μ αγγίζεις, πέταξε η Δανάη. Άκουσα τα πάντα για το οικοτροφείο, για το ότι είμαι βάρος. Για το ότι μ αφήσατε όλοι.
Αγάπη μου, δεν είναι έτσι
Πάντα λύση για να μη σας ζαλίζω. Ο μπαμπάς δε με θέλει, εσύ δεν ξέρεις πού να με βάλεις. Είμαι το βαλιτσάκι που αλλάζει χέρια.
Σταμάτα τώρα, είπε ο Πέτρος βγαίνοντας. Κανείς δε σε διώχνει. Εμείς έχουμε τη ζωή μας, μεγαλώνεις, πρέπει να σέβεσαι τα όρια. Το οικοτροφείο είναι δίκαιη λύση.
Η Δανάη τον κοίταξε, έτοιμη να εκραγεί.
Σας άκουσα. Βρείτε το δρόμο σας. Εγώ θα βρω ένα μέρος να μην ενοχλώ κανέναν.
Άρπαξε το σακίδιό της και έφυγε, με τη Βασιλική να την κυνηγάει στη σκάλα. Μα το κλιμακοστάσιο άδειαζε, το φως του δρόμου έπεφτε σιωπηλά στο πεζοδρόμιο.
Η Βασιλική έτρεξε πανικόβλητη στη γειτονιά, ρωτώντας περίπτερα, οδηγούς ταξί, μπαρ απέναντι, ψάχνοντας κάθε πιθανό ίχνος. Τηλεφωνούσε αδιάκοπα, αλλά το κινητό έκλεισε. Άλλοτε το απενεργοποίησε η μικρή, άλλοτε άδειασε η μπαταρία.
Γυρνώντας σπίτι, βρήκε τον Πέτρο στον καναπέ να βλέπει δελτίο ειδήσεων. Ουδεμία αλλαγή στη δική του ρουτίνα. Του όρμησε με δάκρυα και υστερία.
Κάθεσαι εδώ; Εκείνη χάθηκε! Δεν καταλαβαίνεις τίποτα;
Της έπιασε τα χέρια δυνατά.
Ηρέμησε. Εφηβεία είναι· θα γυρίσει. Κι άλλες το χουν σκάσει, δε χάνονται έτσι.
Το άκουσες το δε θέλω να με ψάχνεις; Ξέρεις που μπορεί να πάει έξω μόνη; τσίριξε.
Και τι να κάνουμε; Να γυρίσουμε όλη την Αθήνα; Η αστυνομία παίρνει αναφορά μόνο μετά από είκοσι τέσσερις ώρες.
Η Βασιλική ένιωσε να πνίγεται. Πήρε το παλτό της πάνω από το νυχτικό και ξεχύθηκε στο σκοτεινό Μοσχάτο, στα περίπτερα της πλατείας, στα γειτονικά σουβλατζίδικα ρωτώντας, τίποτα. Κανείς δεν είδε, κανείς δεν ήξερε. Η πόλη αδιάφορη. Την αυγή επέστρεψε σκελετός, καταρρακωμένη. Ο Πέτρος είχε φύγει για τη δουλειά, άφησε σημείωμα: Πάρε τηλέφωνο το οικοτροφείο, άφησα διεύθυνση. Το χαρτί με τη διεύθυνση την έκανε να ξεράσει απ την αηδία και το άγχος.
Η Δανάη δεν φάνηκε ούτε την επόμενη μέρα. Ο Πέτρος την παρακινούσε να ησυχάσει. Όλες κάπου βρίσκονται, το χουν κάνει πολλές. Θα πάρει τον χρόνο της. Όμως η Βασιλική έφτασε στην αστυνομία σχετικά νωρίς κι ένας βαριεστημένος αστυνόμος της είπε Πόσες χάνουμε κάθε βδόμαδα; Βρίσκονται τελικά. Ήρεμα.
Μια εβδομάδα τίποτα. Η Βασιλική αδυνατούσε να φάει, να κοιμηθεί, τηλεφωνούσε, τριγύριζε σε τρένα, σταθμούς, αφισοκολλούσε ελπίζοντας σε ένα μήνυμα. Ο Πέτρος κουραζόταν και εκνευριζόταν που είχε μείνει να τα κάνει όλα μόνος Φτάνει πια. Άμα δε θέλει να γυρίσει, θα στο είχε δείξει. Μάθε να μην προσπαθείς άλλο.
Η Βασιλική τον κοίταξε σαν ξένη.
Φύγε. Δεν σε θέλω εδώ.
Από το σπίτι μου;
Από το σπίτι ΜΑΣ. Εγώ πια δεν το θέλω έτσι. Μόνο τη Δανάη μου θέλω. Φύγε, Πέτρο. Δεν σε αντέχω ούτε για μια ανάσα.
Εκείνος δεν επέμεινε· μάζεψε βιαστικά τα ρούχα του, έφυγε, και η Βασιλική δεν σήκωσε κεφάλι ούτε να τον δει που έκλεινε την πόρτα.
Η ίδια, μέρα παρά μέρα, πήγαινε σε τμήματα με φωτογραφίες, παρακαλούσε όλοι όμως της έλεγαν τα ίδια και τα ίδια Η εργασία προχωράει. Νοίκιασε ιδιωτικό ντετέκτιβ με ό,τι λεφτά είχε φυλαγμένα για διακοπές, αλλά κι εκείνος μετά δυο μήνες σήκωσε τα χέρια. Κυρία Βασιλική, της είπε, Εξαφανίζεται όποιος θέλει ή όποιος δεν μπορεί αλλιώς.
Τρεις μήνες μετά, τους φώναξαν στο τμήμα να αναγνωρίσουν ρούχα σακίδιο και μπουφάν βρέθηκαν σε ένα ακατοίκητο στην Πετρούπολη που μαζεύονταν άστεγοι. Η ίδια η Δανάη πουθενά, κανείς δεν την ήξερε, κανείς δεν είδε τίποτα ή δεν ήθελε να πει.
Η Βασιλική έπαιρνε χάπια, έπαιρνε τον μοναχικό δρόμο στη δουλειά και στο σπίτι, μόνο σαν ρομπότ. Ο Πέτρος προσπάθησε να γυρίσει. Τηλεφώνησε πολλές φορές, παραδεχόμενος ότι μπορεί να φταίει κι αυτός, λέγοντας πως δέχεται πια να μείνει και η Δανάη αν επιστρέψει. Η Βασιλική απαντούσε μόνο με τερματισμό κλήσης.
Κάθε βράδυ έβλεπε τη μικρή στον ύπνο της τώρα παιδί στο νηπιαγωγείο, τώρα έφηβη με το σακίδιο στη πλάτη και το κοφτερό βλέμμα που ψιθύριζε Μη με ψάχνεις. Σηκωνόταν ανάστατη, ελπίζοντας πως η πόρτα θα ανοίξει.
Έξι μήνες μετά, η επιχείρηση αναζήτησης μπήκε σε αρχείο· η λέξη εξαφανισμένη ήταν τελική, οριστική, χειρότερη κι από το νεκρή.
Ένα βράδυ, με αφόρητους πόνους, βρέθηκε στο Αττικό νοσοκομείο· χειρουργείο, αφαίρεσαν τη μήτρα. Δε θα κάνετε ξανά παιδί, της είπαν.
Έμεινε μόνη στο δωμάτιο, να κοιτάζει τις λευκές λάμπες στο ταβάνι, με τη σκέψη πως κάποτε είχε κόρη κι αυτή τη χαμένη κόρη δεν της άξιζε να τη χάσει έτσι. Είχε προδώσει όλα για μια επίπλαστη ασφάλεια, έναν άντρα και ένα δάνειο· δεν κατάλαβε ποτέ πως σωτηρία είναι το παιδί που στέκεται στο διάδρομο και ακούει τον εαυτό του να συζητιέται σαν ξένο.
Τώρα η Βασιλική έχει μόνο μια φωτογραφία στο κομοδίνο, η Δανάη να χαμογελάει στον ήλιο και μια αφιέρωση με παιδικά γράμματα Σ αγαπώ, μαμά.
Μερικές φορές, νομίζει ακούει βήματα στο διάδρομο. Ένας ήχος στο κλειδί Μαμά, γύρισα. Πετάγεται, τρέχει, αλλά πάντα ο απλίκ φωτίζει μόνο μια άδεια κρεμάστρα.
Ποτέ δεν έμαθε τι απέγινε η κόρη της· αν βρήκε σπίτι όπου δεν θα είναι βαρίδι, ή αν χάθηκε για πάντα.
Ο Πέτρος βρήκε νέα γυναίκα, χωρίς παιδιά, χωρίς παρελθόν. Ξεκίνησε από την αρχή.
Η Βασιλική, όμως, έμεινε με την απουσία πιο βαριά κι από θάνατο: ένα διαρκές χρέος, ένα συνεχές αν.
