Ο άντρας μου άρχισε να πηγαίνει κάθε μέρα στην εκκλησία. Σκέφτηκα πως είχε βρει τον δρόμο του προς την πίστη. Όπως αποδείχθηκε, όμως, κάτι εντελώς διαφορετικό τον τραβούσε εκεί.
Κάθε απόγευμα στις 17:30 φορούσε το σακάκι του και έλεγε πως θα πάει στη λειτουργία. «Να το δεις που μετά τα πενήντα οι άνθρωποι αλλάζουν», σκέφτηκα τότε. Ποτέ δεν θα φανταζόμουν ότι η προσευχή ήταν μόνο η βιτρίνα.
Όλα ξεκίνησαν αθώα, λίγο μετά το Πάσχα. Άρχισε να μιλάει περισσότερο για το Θεό, να λέει πως κάτι τον βαραίνει, πως νιώθει την ανάγκη να βρει κάθαρση.
Το θεώρησα κρίση μέσης ηλικίας· ποτέ δεν ήταν θρήσκος ιδιαίτερα, αλλά αν έβρισκε γαλήνη στην προσευχή, δεν είχα λόγο να του το στερήσω. Μαγείρευα, εκείνος έφευγε και γύριζε μετά από μιάμιση ώρα, ήσυχος, λες και είχε απαλλαγεί από κάποιο βάρος.
Με τον καιρό, είδα περίεργες αλλαγές. Πάντα προσεγμένα ρούχα, τα μαλλιά του καλοχτενισμένα, λίγο άρωμα. Όταν τον ρώτησα το απέδωσε στην ευλάβεια: «Ο Θεός αξίζει μια περιποιημένη εμφάνιση». Αστείρευτο μου φαινόταν, αλλά δεν σχολίασα. Δε μεθύσει, δε δημιουργεί φασαρίες, δε μένει όλη μέρα στον υπολογιστή. Μόνο αυτή η εκκλησία, ξανά και ξανά.
Η ανατροπή ήρθε μια Κυριακή, γυρνώντας από τραπέζι στης αδερφής του. Από λάθος φόρεσα το δικό του μπουφάν αντί για το δικό μου. Ψάχνοντας για τα κλειδιά, βρήκα μια απόδειξη από τη γειτονική καφετέρια. Δύο καφέδες, δύο γλυκά, Πέμπτη, 18:05 – μα την Πέμπτη ήταν, δήθεν, στη λειτουργία του εσπερινού.
Δεν είπα τίποτε εκείνη τη μέρα. Την επομένη όμως τον ακολούθησα. Κάθισα στο πίσω στασίδι. Η λειτουργία άρχισε και πράγματι, ήταν εκεί. Μόνος του προσευχόταν. Μετά τη μετάληψη, έφυγε πρώτος. Τον ακολούθησα, και τότε τη βλέπω: στεκόταν στη γωνία, χαμογελαστή, ντυμένη λες και πήγαινε σε ραντεβού. Φιλήθηκαν. Όχι σαν απλοί φίλοι.
Γύρισα σπίτι με τα πόδια να τρέμουν. Η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά. Το μόνο που ένιωθα ήταν ντροπή, όχι θλίψη ή οργή. Πώς να μην είχα αντιληφθεί τίποτε; Πώς ήμουν τόσο τυφλός;
Την επόμενη μέρα τον ρώτησα ξεκάθαρα:
– Πώς τη λένε;
Παγώνει. Δεν προσπάθησε να αποφύγει την αλήθεια, ούτε επινόησε ψέματα. Αναστέναξε και είπε:
– Κλειώ. Τη γνώρισα στην εκκλησία. Βοηθάει στις λειτουργίες.
– Κι εσύ, βοήθησες κι εσύ, ε;
Δεν απάντησε. Η σιωπή του ήταν αντιληπτή όσο χίλιες λέξεις.
Δεν έκανα σκηνή. Δεν τον έδιωξα έξαλλος. Αλλά του μίλησα καθαρά:
– Τόσο πολύ αγάπησες την προσευχή; Τώρα να προσευχηθείς για να βρεις σπίτι, γιατί από εδώ φεύγεις.
Έφυγε μια βδομάδα αργότερα. Πήγε στη «φίλη του από την ενορία». Τα παιδιά μας σοκαρίστηκαν, αλλά είναι μεγάλα πια κατάλαβαν. Η κόρη μου, η Ευγενία, μου είπε:
– Μαμά, καλύτερα τώρα παρά ύστερα από δέκα χρόνια, όταν θα είσαι εβδομήντα και θα έχεις μόνο δάκρυα.
Στην αρχή ήταν δύσκολο. Ένιωθα προδομένη, χαμένη. Φοβόμουν πως κανείς δε θα με αγαπήσει ξανά και πως θα τελειώσω μόνη. Με τον καιρό όμως, κατάλαβα ότι αυτή η μοναξιά είναι καλύτερη από μια ζωή στην αυταπάτη.
Σήμερα πέρασαν έξι μήνες. Καμιά φορά τους βλέπω μαζί αυτή τον κρατά αγκαζέ, αυτός μοιάζει σαν να μη ξέρει τι του συμβαίνει. Καμιά φορά σκέφτομαι μήπως γυρίσει μια μέρα. Μετά θυμάμαι τη μυρωδιά του από ξένα αρώματα και το βλέμμα του καθώς έβγαινε από την εκκλησία κοιτώντας την.
Και τότε ξέρω: Δεν χρειάζομαι δίπλα μου κάποιον που κρύβεται πίσω από τους τοίχους μιας εκκλησίας. Προτιμώ την αλήθεια, έστω κι αν πονάει. Αυτή είναι τελικά η μεγαλύτερη ανακούφιση στη ζωή μου.
