Η αδερφή μου δεν είχε μιλήσει μαζί μου οκτώ χρόνια. Το Σάββατο, ξαφνικά, πήρε τηλέφωνο σαν να μη συνέβη ποτέ τίποτα και ζήτησε χρήματα για εγχείρηση.
Η αδερφή μου, η Ιφιγένεια, τέσσερα χρόνια μεγαλύτερή μου. Όταν ήμασταν μικρές, στο διαμέρισμα μας στη Νίκαια, κοιμόμασταν στο ίδιο δωμάτιο. Τα βράδια, ο πατέρας έβλεπε ποδόσφαιρο, η μάνα σιδέρωνε στην κουζίνα, κι εμείς λέγαμε χαζομάρες: πως θα μείνουμε μαζί σε ένα τεράστιο σπίτι, πως ποτέ δεν θα μαλώσουμε. Ήμουν δέκα και το πίστευα στα αλήθεια.
Δουλεύω στο Δήμο Πειραιά, στο τμήμα μεταφορών, είκοσι τρία χρόνια τώρα. Όλα στη ζωή μου είναι τακτοποιημένα αλλιώς φοβάμαι μην τρελαθώ.
Ο πατέρας αρρώστησε πριν εννιά χρόνια. Καρκίνος στους πνεύμονες δύο χρόνια με χημειοθεραπείες, νοσοκομεία, εφημερίες στο προσκεφάλι του. Η Ιφιγένεια ήρθε τρεις φορές. Την πρώτη, μόνο για δύο ώρες: «έχω τον σκύλο, έχουμε ανακαίνιση, έχω χίλια δυο».
Εγώ ζήτησα άδειες, άλλαξα βάρδιες, μάζευα τα χέρια της μάνας ακόμη πιο σφιχτά. Έπλενα τον πατέρα, τον τάιζα, τον πήγαινα για ακτινοθεραπείες. Δεν παραπονεύτηκα. Ήταν ο πατέρας μου.
Όταν έφυγε, έμαθα ότι έναν χρόνο πριν τον χρόνο που πια δεν σήκωνε κεφάλι από το μαξιλάρι η μάνα την έπεισε να γράψουν το σπίτι στην Ιφιγένεια. Συμβολαιογράφος, όλα νόμιμα.
Η μάνα έλεγε: «Αυτό είναι το σωστό. Εκείνη έχει πιο δύσκολη ζωή». Η Ιφιγένεια που ήρθε τρεις φορές και ποτέ δεν έπλυνε ένα πιάτο· που δεν ήξερε ούτε τι χάπια έπαιρνε ο μπαμπάς.
Δοκίμασα να μιλήσω. Με τη μάνα. Με την Ιφιγένεια. Και με τις δύο. Η μάνα: «Μη μαλώνετε, ο πατέρας σας δεν θα το ήθελε». Η Ιφιγένεια, ώμοι ψηλά: «Εκείνος αποφάσισε». Κοίταζε δίπλα μου, σαν να ήμουν τζάμι, να βλέπει πέρα κάτι άλλο.
Η Ιφιγένεια πούλησε το σπίτι σε έξι μήνες. Αγόρασε σπίτι με αυλή στη Γλυφάδα, γκαράζ και όλα. Έκτοτε τα τηλέφωνα μου ήταν βουβά. Δεν ήρθε ούτε στα πεντηκοστά μου γενέθλια.
Στην κηδεία της μάνας, τέσσερα χρόνια πριν, στεκόμασταν σε διαφορετικές πλευρές του τάφου και ούτε που κοιταχτήκαμε. Κάποιος ξάδελφος είπε: «Κρίμα που δεν το βλέπει ο Βασίλης». Είχε δίκιο. Ο μπαμπάς δεν θα άντεχε.
Οκτώ χρόνια νεκρή σιωπή. Οκτώ Χριστούγεννα με ένα πιάτο άδειο στο τραπέζι το ήθελε η μάνα, μετά το κρατούσα εγώ από συνήθεια. Είχα μάθει πια πως δεν έχω αδερφή.
Ώσπου ήρθε το Σάββατο.
Έπλενα τα πιάτα. Ο άντρας μου, ο Γιώργος, έβλεπε ποδόσφαιρο, ο γιος μου πήρε τηλέφωνο να πει πως την Κυριακή θα έρθει με τη μικρή από το Λαγονήσι. Όλα νορμάλ. Το τηλέφωνο χτύπησε το όνομα ακόμα αποθηκευμένο, αν και δεν ξέρω γιατί δεν το είχα σβήσει.
«Δάφνη; Είμαι η Ιφιγένεια.»
Η φωνή της αλλιώτικη. Λεπτή, σαν να είχε κουραστεί ή να μην την είχε ακούσει κανείς αγαπημένος για καιρό.
«Σε ακούω» είπα. Τι άλλο να πω;
Η Ιφιγένεια μιλούσε λαχανιασμένα, σα να φοβόταν μην το κλείσω. Πονάει το γόνατο, στον ΕΟΠΥΥ περιμένεις δυο χρόνια, ιδιωτικά η εγχείρηση δεκαπέντε χιλιάδες ευρώ, ο άντρας της έφυγε πριν τρία χρόνια, το σπίτι ρουφάει όλο το εισόδημα. Δεν έχει ποιον να ζητήσει βοήθεια. Είμαι η αδερφή της.
«Είναι αδερφή μου», το ξανάπε, σαν να το ανακάλυψε τώρα, μετά από οκτώ χρόνια.
Στεκόμουν πάνω από τον νεροχύτη, χέρια βρεγμένα, ένιωθα μέσα μου να σφίγγεται κάτι σκληρό σαν τσιμέντο που έριξα γύρω μου τόσα χρόνια για να μην διαλυθώ.
«Ιφιγένεια», είπα ήρεμα. «Οκτώ χρόνια δεν πήρες να δεις αν ζω. Δεν ξέρω τι να σου πω».
«Είναι για εγχείρηση, Δάφνη… Δεν μπορώ πια να περπατήσω.»
«Λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να βοηθήσω.»
Σιωπή. Παχιά, σαν βαριά κουβέρτα στη σήψη του καλοκαιριού. Ακούς τον άλλον να ανασαίνει, τον δικό σου χτύπο στο αίμα σου.
Κι ύστερα, το είπε. Αργά, καθαρά, σαν πρόβα στο καθρέφτη.
«Ξέρεις τι; Ο πατέρας μας είχε δίκιο. Έλεγε πάντα πως είσαι ψυχρή γυναίκα, χωρίς καρδιά. Είχε δίκιο.»
Ο πατέρας ποτέ δεν το είπε. Το ξέρω. Ήμουν εκεί, κάθε μέρα για δύο χρόνια. Ήξερα κάθε του λέξη, κάθε γκριμάτσα πόνου, κάθε μικρό μειδίαμα όταν του έφερνα τσάι με λεμόνι όπως του άρεσε. Ο πατέρας ποτέ δεν θα το έλεγε.
Η Ιφιγένεια ήξερε πού να χτυπήσει. Ήξερε ότι αυτή η φράση, με τον πατέρα μαζί, είναι μαχαίρι ανάμεσα στα πλευρά. Γιατί ο πατέρας δεν ζει και δεν μπορεί να διαψεύσει. Πάντα θα μένει αυτή η σταγόνα αμφιβολίας ίσως κάποτε, μπροστά της, να είπε κάτι τέτοιο.
Έκλεισα το τηλέφωνο. Κάθισα κάτω στο πάτωμα, βρεγμένη πετσέτα στο ένα χέρι, το απενεργοποιημένο κινητό στο άλλο. Ο Γιώργος μπήκε, με βρήκε, έκατσε σιωπηλός δίπλα μου. Ξέρει, μετά από τριάντα χρόνια, πότε ρωτάς και πότε απλώς μένεις.
Μείναμε έτσι είκοσι λεπτά. Σκεφτόμουν τον πατέρα, τη μάνα, την Ιφιγένεια εκείνη, τη μικρή στο παιδικό μας στη Νίκαια, που υποσχόταν σπίτι για τις δυο μας. Σκέφτηκα, πως η σιωπή οκτώ χρόνων πονούσε αλλά ήταν καθαρή. Η σιωπή είναι τίμια. Λέει, «δεν σε θέλω στη ζωή μου». Η φράση εκείνη ήταν βρώμικη. Πήρε έναν άνθρωπο που αγαπούσαμε κι οι δυο και τον έκανε όπλο.
Δεν ξαναπήρα. Δεν ξέρω αν ποτέ θα ξαναπάρω.
Ξέρω μόνο πως την Κυριακή, όταν η εγγονή μου, η Νεφέλη, μπήκε στην κουζίνα και είπε, «Γιαγιά, θα φτιάξεις τηγανίτες;» ένιωσα κάτι που η Ιφιγένεια δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί. Ένιωσα πως έχω ένα σπίτι που κανένας δεν χρειάζεται να μου το γράψει. Κι ο πατέρας θα χαμογελούσε.
Όχι επειδή είχε δίκιο. Επειδή ήξερε ότι δεν τον πρόδωσα.
