Είμαι 65 χρονών σήμερα και αυτό είναι το ημερολόγιό μου, από τότε που παντρεύτηκα. Παντρεύτηκα στα 23 μου, όχι επειδή έμεινα έγκυος ή γιατί κάποιος με πίεζε, αλλά γιατί τότε πιστεύαμε πως ο γάμος ήταν μια σοβαρή δέσμευση όχι κάτι που απλώς «δοκιμάζεις για να δεις αν σου ταιριάζει». Και οι δύο δουλεύαμε, και παρόλο που στην καθημερινότητά μας γνωρίζαμε ελάχιστα ο ένας τον άλλον, νομίζαμε πως τα υπόλοιπα θα τα μάθουμε με τον καιρό.
Οι πρώτες μας χρονιές δεν ήταν εύκολες. Μαθαίναμε να ζούμε μαζί ακροβατώντας πάνω στις διαφωνίες για το πώς διαχειρίζεται το σπίτι, για τα χρήματα, για τις συνήθειες. Υπήρχαν τσακωμοί, μεγάλες σιωπές και μέρες γεμάτες ένταση. Δεν υπήρξε βία ή απιστία υπήρχαν, όμως, διαφορές που πολλές σύγχρονες οικογένειες δεν θα άντεχαν ούτε για ένα χρόνο. Και εγώ η ίδια αναρωτιόμουν αν θα τα αντέξω.
Όταν γεννήθηκε το πρώτο μας παιδί, συνειδητοποίησα πως ο γάμος δεν είναι μόνο αγάπη. Είναι ευθύνη, κούραση, παραίτηση από τον εαυτό σου. Εκείνος δούλευε ασταμάτητα, κι εγώ αναλάμβανα σχεδόν όλη τη φροντίδα του σπιτιού. Ένιωθα συχνά αόρατη. Άλλες φορές απλά εξαντλημένη. Όμως κάθε φορά που σκεφτόμουν να φύγω, φανταζόμουν τι σημαίνει να διαλύσω μια οικογένεια όχι μόνο για εμένα, αλλά και για τα παιδιά μας.
Περάσαμε δύσκολες οικονομικές εποχές. Υπήρχαν μήνες που με το ζόρι τα βγάζαμε πέρα, υποφέραμε για να καλύψουμε τα βασικά. Έδωσα περισσότερα απ όσα πίστευα πως είχα μέσα μου. Κι εκείνος είχε τα δικά του ξεσπάσματα, τον δύσκολο χαρακτήρα του, τη σιωπή του. Λάθη, κουβέντες που πόνεσαν, στιγμές που πληγώναμε ο ένας τον άλλον. Και ναι συγχώρεσα. Πολλές φορές. Όχι γιατί ήμουν αδύναμη, αλλά γιατί διάλεξα να μείνω και να χτίσω πάνω σε αυτό που είχαμε, όχι πάνω σε μια ιδανική εικόνα.
Αποκτήσαμε κι άλλα παιδιά. Το μεγάλωμα τους δεν ήταν καθόλου εύκολο. Τσακωμοί για θέματα ανατροφής, οικονομικά, συγγενείς, εξάντληση. Όμως υπήρχε σταθερότητα ένα τραπέζι με φαγητό, μορφωμένα παιδιά, παλέψαμε με αρρώστιες, γιορτάσαμε γενέθλια. Τίποτα τέλειο, αλλά ανθεκτικό.
Ακούω σήμερα πολλά νέα παιδιά να λένε πως δεν πρέπει να κρατάς τίποτα πως πρέπει να φεύγεις με το πρώτο πρόβλημα. Τους καταλαβαίνω άλλες εποχές, άλλες νοοτροπίες. Αλλά σκέφτομαι συχνά πως αν είχα φύγει στην πρώτη διαφωνία, στην πρώτη απογοήτευση ή κόπωση, δεν θα ήμουν σήμερα εδώ για να γράψω αυτήν την ιστορία.
Δεν έμεινα από φόβο. Έμεινα γιατί πιστεύω πως η δέσμευση αξίζει και όταν είναι δύσκολη. Δεν εξιδανικεύω τον πόνο, αλλά δεν αρνούμαι πως η παρατεταμένη, συνειδητή συγχώρεση είναι ό,τι κράτησε αυτό τον γάμο τόσα χρόνια.
Όταν τα παιδιά έφυγαν, ήρθε ησυχία. Δεν τσακωνόμαστε πια τόσο, όμως δεν είμαστε ούτε ζευγάρι κινηματογραφικό. Είμαστε δύο άνθρωποι που έχουν μοιραστεί μια ζωή που ξέρουν ο ένας τον άλλον μέχρι το κόκκαλο, που έχουν δει ο ένας τον άλλον στις χειρότερες στιγμές και παρ όλα αυτά αποφάσισαν να μείνουν.
Ήμουν πάντα ευτυχισμένη; Όχι.
Έκανα λάθη; Πολλά.
Μετανιώνω που συγχώρεσα; Όχι.
