Ημερολόγιό μου,
Από παιδί, όλοι στο χωριό έλεγαν με απόλυτη βεβαιότητα ότι η Ειρήνη είναι κουφή. Το επαναλάμβαναν τόσο συχνά που κάποιοι στο τέλος το πίστευαν. Σε αυτό το μικρό χωριό έξω από τη Λαμία, αυτή η φράση είχε γίνει στίγμα. Δεν ακούει, δεν καταλαβαίνει, δεν μετράει. Για τους περισσότερους, η Ειρήνη δεν ήταν άνθρωπος μα έρμα που έπρεπε να μετακινήσουν από εδώ κι εκεί με βαριά καρδιά.
Η θεία της, η κυρά-Αλεξάνδρα, δεν έχανε ευκαιρία να το υπενθυμίζει δυνατά, φανερά, με εκείνη την κυριαρχική φωνή της.
Εκείνο το πρωινό, η παγωνιά έσφιγγε, ο ουρανός βαρύς και χαμηλός, έμοιαζε έτοιμος για χιόνι. Η Αλεξάνδρα έσυρε την Ειρήνη μέχρι την πλατεία, εκεί που οι μανάβηδες έστηναν πάγκους και οι χωρικοί τσακώνονταν για το λαδάκι, το ψωμί, σαν η δυστυχία να ήταν σκηνικό της ζωής τους.
Με έναν αέρα αποφασιστικό, η Αλεξάνδρα φώναξε:
Ποιος θέλει κοπέλα για δουλειές; Δεν τρώει πολύ, δεν γκρινιάζει, και δεν θα σας ζαλίζει με αερολογίες.
Όλα τα μάτια πάνω στην Ειρήνη. Έσκυψε το κεφάλι, έσφιξε τα δάχτυλά της μέσα στο φθαρμένο της σάλι, στάθηκε ακίνητη. Ήξερε αυτό το τελετουργικό: το κοίταγμα, τα γέλια, την ταμπέλα σαν άσπρο πανί κρεμασμένο πάνω της.
Κουφή είναι επέμενε η Αλεξάνδρα, δείχνοντάς την Από παιδί. Κάνει για πλύσιμο, μαγείρεμα, καθάρισμα. Το καλύτερο; Δε μιλάει όταν της μιλάς.
Ξέσπασαν γέλια, κοφτά, παγωμένα.
Η Ειρήνη δεν αντέδρασε. Είχε μάθει πια πως μόνο η σιωπή την προστάτευε. Εντούτοις, μέσα της, κάθε λέξη χτυπούσε σαν ξυράφι.
Γιατί η Ειρήνη άκουγε. Πάντα άκουγε.
Δεν ήταν ποτέ κουφή.
Μικρή, όταν έχασε τους γονείς της, η Αλεξάνδρα την πήγε στον γιατρό. Θυμάται τη μυρωδιά του οινοπνεύματος, τη χοντρή φωνή του γιατρού που είπε ότι ο πυρετός δεν της πείραξε τ αυτιά. Μα όταν βγήκαν, η θεία έσφιξε το μπράτσο της και ψιθύρισε:
Αν μιλήσεις, κανείς δεν θα σε θέλει. Έτσι βολεύει και τις δυο μας.
Η Ειρήνη σώπασε.
Πρώτα από φόβο,
μετά από συνήθεια,
στο τέλος επειδή το να σωπαίνει της έσωζε τη ζωή.
Τότε εμφανίστηκε εκείνος, ο Σταύρος.
Ο Σταύρος ήρθε στο χωριό να πάρει σπόρους για τη φάρμα του. Ήταν μοναχικός άνδρας, γνωστός για τη μικρή του ελιά έξω από το χωριό και για το ότι δεν έπαιρνε μέρος στα κουτσομπολιά. Άλλοι τον υπολόγιζαν, άλλοι τον κοιτούσαν καχύποπτα. Χήρος χρόνια, μετά από δική του συμφορά, ζούσε ήσυχα.
Έδενε σακιά με σιτάρι, όταν άκουσε τη φωνή της Αλεξάνδρας.
Γύρισε.
Είδε την Αλεξάνδρα να χειρονομεί με θυμό.
Είδε το κορίτσι μαζεμένο σε μια γωνιά, τριγυρισμένο από περίεργους.
Κάτι ανατράνταξε μέσα του.
Όχι λύπηση.
Οργή.
Πόσο την πουλάς; ρώτησε με ήρεμη φωνή ο Σταύρος.
Η Αλεξάνδρα ξαφνιάστηκε Κλασικά.
Πενήντα ευρώ.
Είκοσι.
Τριάντα πέντε. Από μωρό τη μεγάλωσα.
Ο Σταύρος άπλωσε είκοσι πέντε ευρώ σε χαρτονομίσματα.
Αυτά ή τίποτα.
Η Αλεξάνδρα πήρε τα λεφτά, με μια λάμψη στα μάτια.
Δικός σου! Να μην παραπονεθείς μετά. Κουφή είναι.
Ο Σταύρος έγνεψε στην Ειρήνη να τον ακολουθήσει.
Γι πρώτη φορά, η Ειρήνη σήκωσε τα μάτια της.
Έμεινε ακίνητη.
Γιατί στ αληθινά μάτια του Σταύρου δεν υπήρχε ειρωνεία ούτε λύπηση. Υπήρχε σεβασμός. Ένα βλέμμα που έλεγε „σε βλέπω”.
Ανέβηκε στην παλιά του καρότσα. Ο Σταύρος της έριξε μια χοντρή κουβέρτα στους ώμους. Καθώς έφευγαν, η Ειρήνη κοίταξε πίσω. Η Αλεξάνδρα μέτραγε τα λεφτά χωρίς να τη χαιρετήσει.
Στο δρόμο, η πρώτη νιφάδα έλιωσε στο χέρι της. Ο Σταύρος οδηγούσε σιωπηλά. Η Ειρήνη άκουγε τα ήσυχα βήματά του, το ξύλο που έτριζε, τον αέρα που σφύριζε.
Στο σπίτι του, η φωτιά έκαιγε δυνατά, η σούπα ζεστή αχνίζε.
Ο Σταύρος της έδειξε μια καρέκλα.
Εδώ θα είσαι ασφαλής, είπε, χωρίς να ξέρει ότι κάθε του λέξη, η Ειρήνη την άκουγε καθαρά.
Κάτι πρωτόγνωρο τη σκλήρυνε στο στήθος.
Στο τραπέζι, εκείνο το βράδυ, μετά από σιγή, μίλησε ο Σταύρος.
Μη φοβάσαι. Δεν θα σε αναγκάσω σε τίποτα. Άμα θες να φύγεις το πρωί, σε γυρίζω πίσω.
Η Ειρήνη χαμήλωσε τα μάτια.
Και, για πρώτη φορά μετά από τόσα χρόνια, αποκρίθηκε.
Σ ευχαριστώ…
Η λέξη αυτή αντήχησε σαν καμπάνα.
Ο Σταύρος σήκωσε το κεφάλι.
…Τι;
Η Ειρήνη κατάπιε. Όλο της το κορμί έτρεμε.
Δεν ήμουν ποτέ κουφή, ψέλλισε. Ποτέ.
Η σιωπή έπεσε βαριά.
Ο Σταύρος δεν φώναξε, δεν θύμωσε. Απλώς την κοίταξε.
Από πότε ακούς; ψιθύρισε.
Από πάντα.
Του τα είπε όλα. Την απειλή, το φόβο, τα χρόνια της ταπείνωσης.
Όταν τέλειωσε, περίμενε να την αποστραφεί.
Ο Σταύρος σηκώθηκε ήρεμα, πήγε στο τζάκι, δυνάμωσε τη φωτιά.
Τότε θα τα κάνουμε όλα σωστά. Εδώ κανένας δεν σε φιμώνει, της είπε.
Οι μέρες πέρασαν. Η Ειρήνη εργαζόταν στη φάρμα, μα ο Σταύρος ποτέ δεν της φέρθηκε σαν ιδιοκτησία. Της έμαθε να διαβάζει καλύτερα, να κάνει λογαριασμούς, να παζαρεύει στη λαϊκή.
Και το χωριό ψιθύριζε.
Ώσπου επέστρεψε η Αλεξάνδρα.
Ήρθα για την κοπέλα. Με δούλεψε. Δεν ήταν ποτέ κουφή!
Ο Σταύρος την κοίταξε ήρεμος.
Το ξέρω. Τώρα το ξέρουν κι άλλοι.
Πίσω του στάθηκαν ο αστυνόμος, ο γιατρός κι ένας ζευγαράς που είχαν δει και… ακούσει.
Η Ειρήνη προχώρησε μπροστά.
Μπορώ να μιλήσω μόνη μου, είπε με σταθερή φωνή.
Η Αλεξάνδρα άσπρισε.
Η δίκη δεν κράτησε πολύ. Τα βασανιστήρια επιβεβαιώθηκαν. Οι απειλές αποδείχτηκαν.
Η Αλεξάνδρα έχασε την κηδεμονία. Και την υπόληψή της.
Λίγους μήνες μετά, η φάρμα άνθισε. Η Ειρήνη περπατούσε με το κεφάλι ψηλά. Στη λαϊκή αγορά, της έδιναν σημασία. Και όταν μιλούσε, όλοι σιωπούσαν.
Ένα απόγευμα, ο Σταύρος την κοίταξε μες στο σούρουπο.
Δεν σε αγόρασα ποτέ, της είπε απλά. Σε διάλεξα.
Και η Ειρήνη χαμογέλασε.
Κι εγώ διάλεξα να μείνω.
Χρόνια μετά, στο ίδιο χωριό, κάποιος σχολίασε:
Ξέρεις; Εκείνη που όλοι νόμιζαν κουφή… ήταν τελικά η πιο προσεκτική απ όλους μας.
Και, για πρώτη φορά, η ιστορία της Ειρήνης δεν πονούσε.
