Nazywam się Ryszard Boguta, mam sześćdziesiąt jeden lat i od dwudziestu trzech prowadzę zakład ślusarski przy ulicy Klimczaka w Warszawie. Ludzie dzwonią do mnie zwykle po awarii — zatrzasnęli drzwi, zgubili klucze, wracają z wakacji i nie mogą wejść do domu. Rzadko widzę coś więcej niż zamek. Tamtego wtorku w sierpniu było inaczej.
Zadzwonił mężczyzna, przedstawił się jako Marcin Owczarek, powiedział, że potrzebuje pilnie wymienić zamki w swoim mieszkaniu na Wilanowie, najlepiej jeszcze dziś, i że zapłaci podwójną stawkę za ekspres. Miałem akurat wolne popołudnie — klient wcześniejszy odwołał wizytę, bo poszedł na mecz Legii — więc pojechałem od razu.
Mieszkanie okazało się nowym apartamentem w bloku przy skrzyżowaniu Vincenta van Gogha i Sarmackiej, sto dwa metry, wysoki parter, balkon wychodzący na park. Świeży tynk jeszcze pachniał farbą, na parapecie stała nierozpakowana kartonowa paczka z Ikei. Marcin wyglądał na jakieś trzydzieści pięć lat, inżynier budowlany, jak się później dowiedziałem od sąsiadki. Miał podkrążone oczy i ręce, które nie mogły znaleźć sobie miejsca — przekładał telefon z kieszeni do kieszeni, jakby czekał na kolejny cios.
Zanim zabrałem się do roboty, usiadłem na chwilę w kuchni, bo poprosił, żebym poczekał — miał podpisać jakiś dokument u notariusza, chciał, żebym zdążył ze starymi zamkami, zanim ktoś wróci "z pretensjami". Nie pytałem o szczegóły, to nie moja sprawa. Ale ściany w tym mieszkaniu są cienkie, a telefon Marcina dzwonił bez przerwy.
Z tego, co usłyszałem mimochodem, wyszło mniej więcej tak: matka Marcina razem ze starszym bratem Tomkiem i jego żoną Agnieszką od miesiąca naciskali, żeby przepisał mieszkanie na brata, bo ten ma troje dzieci i mieszka w wynajętej kawalerce w Piasecznie, a Marcin z narzeczoną są młodzi, bezdzietni, "poradzą sobie". Matka groziła, że nie przyjdzie na jego ślub. Brat dzwonił z pogróżkami o jakimś adwokacie i kwestionowaniu, skąd wziął pieniądze na wkład własny.
Zacząłem wykręcać starą wkładkę, gdy w drzwiach zabrzęczał domofon. Marcin spojrzał na wyświetlacz i zbladł.
— To oni — powiedział i nie odebrał.
Trzy minuty później ktoś zaczął walić pięścią w drzwi mieszkania, a nie w domofon — musieli wejść z kimś z klatki. Marcin podszedł, zostawił łańcuch zapięty i uchylił drzwi na szerokość dłoni.
— Otwórz, porozmawiamy jak ludzie — usłyszałem głos mężczyzny, chyba pod czterdziestkę, zdyszany, jakby biegł po schodach.
— Rozmawialiśmy już, Tomek. Skończyłem rozmawiać.
Za jego plecami odezwała się kobieta, ostrzej:
— Twoja matka płacze od tygodnia, wiesz o tym? A ty zamki wymieniasz jak jakiś przestępca.
— Wymieniam zamki we własnym mieszkaniu, Agnieszko. Kupionym za własne pieniądze. Możesz to sobie przeczytać w tych papierach, które wam wysłałem, tylko że wy wolicie udawać, że ich nie dostaliście.
Zapadła cisza, w której słychać było tylko moje śrubokręty stukające o parapet. Odezwał się Tomek, już ciszej, ale twardo:
— Mecenas mówi, że wkład własny był z pieniędzy rodziców, że to darowizna na całą rodzinę, nie tylko dla ciebie. Będziemy to udowadniać w sądzie, jak trzeba.
— To niech udowadnia. Mam przelewy z mojego konta i mam wiadomości, w których mama sama pisze, że to ja spłacałem kredyt przez trzy lata, kiedy ty nie dawałeś ani grosza. Wydrukowałem to sobie na wszelki wypadek. Jak mecenas zechce, chętnie mu pokażę.
Przez chwilę nikt nic nie mówił. Potem Agnieszka syknęła coś do męża, złapała go za rękaw, powiedziała, że to nie ma sensu, że "on i tak nie odpuści". Kroki oddaliły się w stronę windy. Marcin zamknął drzwi, oparł się o nie plecami i stał tak z dziesięć sekund, zanim wrócił do kuchni.
— Może pan kończyć — powiedział tylko, głosem już spokojniejszym. — Przepraszam za to.
Nie odpowiedziałem nic, dokręciłem ostatnią śrubę we wkładce i sprawdziłem klucz w zamku — chodził gładko, bez oporu.
Zapytałem tylko, czy chce, żebym zostawił jeden komplet kluczy u sąsiada na wszelki wypadek. Odpowiedział, że nie, że nikomu więcej nie da kluczy do własnego mieszkania, nawet gdyby się paliło.
Skończyłem robotę koło osiemnastej. Wystawiłem fakturę — trzysta osiemdziesiąt złotych za wymianę i dorobienie czterech kompletów kluczy — a Marcin zapłacił kartą, nie targując się. Zanim wyszedłem, zauważyłem na stole w salonie te same kartki, o których mówił bratu — wydruk rozmowy z komunikatora, z podświetlonym na żółto fragmentem. Rzuciłem okiem mimochodem: jedno zdanie, podpisane "Mama", mówiło coś w rodzaju "przecież wiesz, że tylko ty spłacałeś raty, nie mów o tym Tomkowi". Nie czytałem dalej, to nie moja sprawa.
Tydzień później wracałem tą samą trasą do klienta piętro wyżej i zobaczyłem Marcina na klatce — wynosił kartony do piwnicy z kobietą, która niosła pudło z napisem "kuchnia" i śmiała się z czegoś, co powiedział. Zatrzymałem się na chwilę, bo akurat mijaliśmy się przy windzie.
— Dobrze pan zamek zrobił — powiedział, poklepując framugę drzwi. — Ani razu się nie zaciął.
Kobieta postawiła pudło na podłodze, przekręciła klucz w nowym zamku, sprawdzając go jeszcze raz, i weszła do środka z uśmiechem. Marcin schował swój komplet do kieszeni, kiwnął mi głową na pożegnanie i poszedł za nią, zostawiając drzwi uchylone tylko na tyle, żeby zniknąć w środku.
Ja poszedłem dalej po schodach, do mieszkania piętro wyżej, gdzie czekał na mnie zwykły klient z zatrzaśniętymi drzwiami.
