Siedziałyśmy w krakowskiej kancelarii notarialnej przy ulicy Grodzkiej już dobrą godzinę. Za oknem mżył listopadowy deszcz, a kaloryfer pod parapetem stukał tak, że notariusz co chwilę podnosił głowę znad papierów.
Siedemdziesiąt trzy metry. Dwa pokoje z kuchnią w starym domu pod Tarnowem. Drewniana weranda, na której mama co roku wieszała firanki w maki.
Kinga zacisnęła palce na torebce. Cyfra „73” w protokole inwentaryzacji naprawdę nie powinna robić wrażenia na dorosłej kobiecie po trzydziestce, która sama ma kredyt hipoteczny na mieszkanie w Warszawie. A jednak zrobiła. Bo to był dom. Jej dom.
Sylwia, jej bratowa, siedziała naprzeciwko. Żona starszego brata Kingi – Artura – tego samego, który od dziesięciu lat mieszkał w Anglii i ostatni raz dzwonił do matki dwa lata temu. Na święta.
– No to jak, Kinga? – powiedziała Sylwia i stuknęła paznokciem w blat biurka. – Decydujemy się?
Notariusz, starszy pan w okularach, który widział już wszystko, nawet nie drgnął. Tylko westchnął i przewrócił stronę.
Kinga przyjechała z Warszawy wczoraj. Osiemnaście dni po pogrzebie. Sprawy z pracy dało się przełożyć – w końcu była kierowniczką działu, nie stażystką. Gorzej było z domem. Z tym, co po mamie zostało.
Sylwia przyjechała z tym samym. Tylko że ona przywiozła też wycenę rzeczoznawcy, ofertę od agencji nieruchomości i telefon do biura skupu nieruchomości „Ekspresowa Kasa”. Bo to właśnie Sylwia zawsze twierdziła, że „jak coś załatwiać, to od ręki, a nie miesiącami”.
– To może jednak kawa? – zaproponował notariusz.
– Nie, dziękuję – odpowiedziały obie naraz i popatrzyły na siebie tak, że aż pani sprzątająca na korytarzu przystanęła z mopem.
Kinga odchrząknęła.
– Sylwia, ja tego domu nie sprzedam.
Bratowa parsknęła.
– Wiedziałam. Wiedziałam, że tak będzie. Artur mówił: „Daj spokój, ona jest sentymentalna, ona tego nie ruszy”. No i proszę. Dwa pokoje z kuchnią, które zaraz zaczną się sypać, a ona będzie tam jeździć i płakać nad każdym parapetem.
– Ten dom jest w dobrym stanie. Mama trzy lata temu wymieniała dach.
– Za dwadzieścia trzy tysiące złotych. Które ja jej pożyczyłam, jakbyś zapomniała.
Kinga zacisnęła zęby. Nie zapomniała. Pamiętała też, że Sylwia pożyczyła te pieniądze nie bez powodu – rok później zażądała, żeby mama przepisała na Artura działkę. Mama odmówiła. I wtedy zaczęły się telefony. Coraz rzadsze. Coraz krótsze. Aż przestały w ogóle.
– Oddam ci te pieniądze – powiedziała cicho Kinga. – Do końca roku.
– Nie pieniądze są problemem, tylko ty! Ty i ta twoja kotka!
Kotka rzeczywiście siedziała pod krzesłem Kingi. Szara, pręgowana, z oderwanym kawałkiem lewego ucha. Dostała na imię Felka, chociaż mama mówiła na nią „Księżniczka” – i zawsze przy tym kaszlała, bo alergia od dziesięciu lat nie odpuszczała.
Notariusz zdjął okulary. Chyba zaczynał rozumieć, że ta sprawa nie skończy się dziś jednym podpisem.
Kinga znalazła Felkę trzy miesiące temu. Zaraz po tym, jak przyjechała do Tarnowa zorganizować pogrzeb. Kotka siedziała na parapecie zamkniętego okna od strony werandy i wpatrywała się w fotografię mamy, tę w czarnej ramce ze srebrnym paskiem. Kinga pomyślała wtedy, że to przypadek. Drugiego dnia znów ją zobaczyła – tym razem na ławce pod starą jabłonią, gdzie mama zawsze piła herbatę.
Sąsiadka, pani Zosia spod czternastki, powiedziała jej wtedy:
– Kinga, ty się nie dziw. Ta kotka to przez ostatnie pół roku była z twoją mamą częściej niż ktokolwiek. Jak mama wracała z przychodni po badaniach, to ona już na nią czekała na furtce. Czasem to nawet torbę z zakupami jej „odprowadzała” pod same drzwi.
– Ale mama miała alergię na koty od dziecka.
– Miała. I co z tego? Jak trzeba było iść do szpitala na dializy, to jechała. A jak trzeba było wracać – wracała. Do tej kotki.
Pani Zosia pokazała jej zdjęcie z telefonu. Rozmazane, złe światło, ale widać było wszystko: mamę na werandzie, uśmiechniętą, z Felką na kolanach. Na odwrocie zdjęcia dopisek długopisem: „Moja kochana doktorka”.
Felka nie była „doktorką”. Była zwykłą szarą dachówką, która któregoś dnia przyszła z podwórka. Ale mama zawsze tak o niej mówiła: „Idę nakarmić doktorkę”, „Doktorka dziś spała w moich kapciach”. Jakby ta kotka miała dyplom i tytuł naukowy.
Więc Kinga, stojąc w kancelarii notarialnej, czuła, że Felka pod krzesłem to nie przypadek. Nie zwierzę, które „szukało jedzenia na cmentarzu”, jak później powiedziała Sylwia. Tylko jedyna istota, która naprawdę za mamą tęskniła.
– Dobrze – odezwała się w końcu Sylwia. – Więc tak: dom jest do podziału. Ja reprezentuję Artura, ty reprezentujesz siebie. Chcesz go zatrzymać? Proszę bardzo. Wykup moją połowę.
– Ile?
– Trzysta dwadzieścia tysięcy.
Notariusz drgnął. Kinga nie.
To była cena rynkowa. Może nawet lekko zaniżona, bo Sylwia się spieszyła. Ale Kinga wiedziała, że nie chodzi o pieniądze. Chodziło o to, że ona ich nie ma. Nie tak od ręki. Nie w gotówce.
– Daj mi miesiąc – powiedziała.
– Dwa tygodnie.
– Miesiąc. I przestaję się odzywać do sądu w sprawie darowizny na rzecz Artura sprzed pięciu lat.
To był strzał w dziesiątkę. Sylwia otworzyła usta, zamknęła je i otworzyła ponownie.
– Skąd…
– Od notariusza, który wtedy to prowadził. Przypadkiem trafiłam. Mama mu opowiedziała o pożyczce na dach. A on mi opowiedział o działce.
Sylwia zbladła.
– Dobrze. Miesiąc.
Następnego dnia Kinga wróciła do Warszawy. Z Felką w transporterze, który pachniał mamą, bo mama kupiła go trzy tygodnie przed śmiercią. „Żeby doktorka miała wygodniej, jak będzie trzeba do weterynarza” – powiedziała wtedy przez telefon.
Kinga wzięła kredyt. Nie na mieszkanie, nie na samochód – na stary dom z werandą pod Tarnowem. W banku pani w okienku popatrzyła na nią jak na wariatkę, ale podanie przyjęła.
Przez kolejne dwa tygodnie Kinga sprzedała wszystko, co miało jakąś wartość. Letnie opony od toyoty, stare kolczyki po babci, nawet komplet kryształowych kieliszków, których nigdy nie używała. Nie żałowała ani jednej rzeczy.
Felka tymczasem zadomowiła się w warszawskim mieszkaniu tak, jakby mieszkała tam od zawsze. Spała na parapecie, patrzyła na zdjęcie mamy i nie miauczała prawie wcale. Tylko czasem, kiedy Kinga płakała wieczorami, kotka wchodziła jej na kolana i kładła łepek dokładnie w tym miejscu, gdzie kończył się szlafrok, a zaczynała szyja. Ciepło. Jak mama.
Spotkały się trzy tygodnie później. Ta sama kancelaria, ten sam notariusz, ten sam listopadowy deszcz za oknem. Tylko termos z herbatą inny – Kinga przyniosła swój.
Sylwia przyszła punktualnie, ale tym razem bez uśmiechu. Podpisała dokumenty, przeliczyła pieniądze – dwieście dziewięćdziesiąt siedem tysięcy w przelewie plus dwadzieścia trzy tysiące gotówką za dach – i schowała wyciąg do torebki.
– Mam nadzieję, że jesteś zadowolona – rzuciła na odchodnym.
Kinga nie odpowiedziała.
Wyszła z kancelarii i pojechała prosto do Tarnowa. Spędziła tam cały weekend. W domu pachniało jeszcze mamą, chociaż okna były otwarte, a sąsiadka regularnie wietrzyła. Kinga posprzątała werandę, umyła okna i posadziła przed domem nowe krzaki róż – takie same, jakie mama chciała kupić trzy lata temu, ale wtedy nie było na nie pieniędzy.
Felka biegała po podwórku i goniła liście.
W poniedziałek Kinga wróciła do Warszawy, ale już wiedziała, że to nie na długo. W biurze poprosiła o zgodę na pracę zdalną. Szef się zgodził – w końcu była najlepszym kierownikiem w dziale.
Wyjechała do Tarnowa w piątek. I już właściwie została.
Nie zamknęła się w żałobie. Nie płakała codziennie i nie wieszała na ścianach czarnych wstążek. Po prostu piła poranną kawę na werandzie tam, gdzie mama, gotowała obiady w tym samym garnku i czytała książki przy tej samej lampce. A kiedy przychodził wieczór, siadała na ławce pod jabłonią i liczyła gwiazdy.
– I co, mamuś, dobrze tak? – pytała czasem szeptem.
Felka wtedy miauczała krótko i kładła się na jej kolanach. I to była najlepsza odpowiedź, jaką można sobie wyobrazić.
Pewnego dnia przyszła paczka z Anglii. Od Artura. W środku był list.
„Kinga, Sylwia mi powiedziała, że wykupiłaś dom. Nie wiem, co mam napisać. Chyba tylko tyle, że żałuję. I że nie przyjadę”.
Kinga przeczytała, odłożyła list na stół i poszła zrobić herbatę. Kiedy wróciła, Felka siedziała na kartce i myła sobie łapę.
– Też uważasz, że nie warto płakać?
Kotka mrugnęła i wróciła do mycia łapy, jakby list nie był wart nawet obwąchania.
Kinga wsypała do herbaty dwie łyżeczki cukru – tyle samo, co mama – i usiadła przy stole. Za oknem zaczynał padać śnieg. Pierwszy w tym roku. Felka wskoczyła na parapet i nosem przejechała po zimnej szybie.
– Doktorka – powiedziała Kinga i uśmiechnęła się pierwszy raz od dawna.
Kotka odwróciła się i miauknęła tak głośno i wyraźnie, że Kinga o mało nie upuściła kubka.
Tego wieczoru zadzwoniła do pani Zosi i zaprosiła ją na niedzielny obiad. Potem zadzwoniła do banku i zamknęła konto oszczędnościowe, które założyła jeszcze z myślą o wakacjach w Grecji. Konto, na którym leżało niecałe pięćset złotych – reszta i tak poszłaby na bilety, których teraz nikt nie kupi.
W kuchni pachniało jeszcze ciastem drożdżowym, które upiekła wieczorem z maminego przepisu, tego z plamą po maśle na kartce i dopiskiem „więcej rodzynek!”. Deska przy oknie skrzypnęła, kiedy Kinga stanęła na niej boso.
Rano, zanim otworzyła oczy, poczuła na policzku dotyk łapy. Cierpliwy, delikatny, aż w końcu naciskający mocniej, kiedy nie reagowała od razu.
– Już wstaję, doktorko – mruknęła i sięgnęła po nią pod kołdrą, tak jak kiedyś, dawno temu, robiła to mama.
